پیام سپاهان - اعتماد / متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
ندا جعفری| بازار سرمایه پس از حدود هشتاد روز توقف، بازگشتی فراتر از انتظار داشت، در حالی که برخی فعالان بازار پیشبینی میکردند بورس پس از بازگشایی با افت محسوس قیمتها مواجه شود، عملکرد نماگرهای سهامی و جریان نقدینگی نشان داد نگاه غالب سرمایهگذاران همچنان بر محور انتظارات تورمی و چشمانداز سودآوری شرکتها استوار است، در این میان در هفته اول خرداد ماه ۱۴۰۵ یکی از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر روند بازار سهام، ورود قابل توجه سرمایههای خرد بود و شاخص کل بورس در شش روز معاملاتی، حدود ۱۰ درصد رشد کرد و از محدوده ۳.۷ به بیش از ۴ میلیون واحد رسید. بورس هفته جاری را نیز پرقدرت آغاز کرد و معاملات بورس تهران در روز شنبه ۹ خرداد ۱۴۰۵ با ثبت یکی از کمسابقهترین و شاید عجیبترین صحنههای تاریخ بازار سرمایه همراه شد و بازار روز گذشته به شرایطی رسید که نه تنها هیچ نمادی با صف فروش مواجه نبود، بلکه حتی یک سهم یا صندوق سهامی نیز در محدوده منفی معامله نمیشد. شاخص کل بورس تا ساعت 11 روز گذشته با رشد ۷۹ هزار و ۱۶۳ واحدی معادل ۱.۹۴ درصد به ارتفاع ۴ میلیون و ۱۵۲ هزار و ۸۱۴ واحد رسید. شاخص هموزن نیز که تصویر دقیقتری از وضعیت کلی بازار ارائه داد و با رشد ۲۷ هزار و ۱۴۶ واحدی معادل ۲.۵۳ درصد در سطح یک میلیون و ۱۰۰ هزار و ۶۳۶ واحد قرار گرفت. آمار نقدینگی نیز همچنان از برتری مطلق بازار سهام حکایت دارد. تا ساعت 11 روز نهم خرداد ماه بیش از ۲ هزار و ۳۸ میلیارد تومان پول حقیقی وارد سهام، حق تقدم و صندوقهای سهامی شد. همزمان صندوقهای درآمد ثابت با خروج ۲ هزار و ۶۳۰ میلیارد تومان پول حقیقی مواجه شدند.
بورسی بدون شوک
شهباز حسنپور، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس در گفتوگو با «اعتماد» با دفاع از عملکرد سازمان بورس در مدیریت بازار سرمایه پس از بازگشایی معاملات تاکید میکند: اقدامات این سازمان در کنترل هیجانات بازار و صیانت از سهامداران خرد قابل قبول بوده و روند فعلی بورس نشاندهنده بازگشت تدریجی اعتماد به بازار است. شهباز حسنپور درباره وضعیت بازار سرمایه پس از بازگشایی معاملات میافزاید: با وجود شرایط خاص اقتصادی و فضای ناشی از جنگ تحمیلی سوم، سازمان بورس عملکرد مناسبی در مدیریت بازار داشت؛ بازگشایی بورس به صورت کنترل شده و همراه با روند مثبت شاخصها نشان داد که تصمیمات اتخاذ شده کارشناسی و حساب شده بوده و مهمترین مساله در شرایط فعلی حفظ آرامش بازار و جلوگیری از رفتارهای هیجانی است. خوشبختانه سازمان بورس تلاش کرد با مدیریت مناسب، مانع از ایجاد شوک در بازار شود و همین موضوع باعث شد بازار سرمایه در روزهای اخیر روندی متعادل و سبز را تجربه کند. این عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس درباره اقدامات لازم برای صیانت از سهامداران خرد نیز میگوید که سهامداران خرد بیشترین آسیب را از نوسانات هیجانی میبینند؛ بنابراین ضروری است ابزارهای حمایتی از جمله تقویت صندوق تثبیت بازار و توسعه بیمه سهام با جدیت بیشتری دنبال شود تا امنیت خاطر سرمایهگذاران افزایش یابد. او درباره بسته بودن برخی نمادهای صنعتی از جمله نمادهای مرتبط با فولاد به دلیل شرایط جنگی توضیح میدهد: تصمیم سازمان بورس برای توقف موقت برخی نمادهای بزرگ و اثرگذار، تصمیمی مدیریتی و منطقی بود، چراکه در شرایط خاص باید از بروز نوسانات شدید و آسیب به کلیت بازار جلوگیری شود.طبیعتا بازگشایی این نمادها نیز باید به صورت تدریجی، مدیریت شده و با دامنه نوسان کنترل شده انجام شود تا ضمن حفظ تعادل بازار، حقوق سهامداران نیز صیانت شود و بازار دچار التهاب ناگهانی نشود. حسنپور تاکید میکند که امروز بازار سرمایه بیش از هر زمان دیگری نیازمند ثبات، اعتماد و تصمیمات کارشناسی است و خوشبختانه مجموعه سازمان بورس در این مسیر اقدامات مناسبی انجام داده که باید تداوم پیدا کند.
بازگشایی بورس پس از هفتهها توقف
ابوذر مشایخی، کارشناس بازار سرمایه با نگاهی متفاوت در خصوص مثبت شدن بازار سرمایه به «اعتماد» میگوید: بازار سرمایه پس از حدود ۷۵ تا ۸۰ روز تعطیلی ناشی از شرایط جنگی و تحولات امنیتی کشور، سرانجام فعالیت خود را از سر گرفت و برخلاف بسیاری از پیشبینیها، با موجی از رشد شاخص و ورود نقدینگی مواجه شد. بسیاری از فعالان اقتصادی و حتی کارشناسان بازار تصور میکردند که بازگشایی بورس پس از جنگ، با فشار فروش گسترده، ریزش شاخص و خروج سرمایه همراه باشد، اما روند معاملات در روزهای ابتدایی نشان داد فضای بازار متفاوت از انتظارات حرکت میکند. او ادامه میدهد: در روزهای نخست بازگشایی، شاخص کل بورس رشد قابل توجهی را تجربه کرد و حجم بالایی از نقدینگی وارد معاملات شد. این اتفاق در حالی رخ داد که فضای اقتصادی کشور همچنان تحت تاثیر پیامدهای جنگ قرار دارد و بسیاری از صنایع هنوز با مشکلات ناشی از خسارتهای جنگی روبهرو هستند. مشایخی در ادامه میگوید: یکی از نکات مهم در روند بازگشایی بازار سرمایه، بسته ماندن نماد برخی شرکتهای آسیبدیده در جنگ است. تعدادی از شرکتهای پتروشیمی، فولادی و صنایع بزرگ که در جریان جنگ تحمیلی اخیر دچار خسارت شدند، در زمان بازگشایی بورس همچنان متوقف باقی ماندند و امکان معامله پیدا نکردند. این کارشناس بازار سرمایه ادامه میدهد: این اقدام از سوی سازمان بورس و نهاد ناظر، تصمیمی منطقی و قابل دفاع تلقی شد، زیرا اگر این نمادها بدون شفاف شدن وضعیت مالی و میزان خسارتها بازگشایی میشدند، احتمال شکلگیری فشار فروش سنگین و ایجاد شوک منفی در شاخص کل بازار وجود داشت. به همین دلیل مدیریت تدریجی بازگشایی نمادها کمک کرد تا بازار با آرامش بیشتری مسیر بازگشت به تعادل را طی کند. او تاکید میکند: البته بسیاری از کارشناسان معتقدند اگر بازار سرمایه در همان هفتههای ابتدایی پس از آتشبس بازگشایی میشد، قیمتها زودتر به تعادل میرسیدند و کشف قیمت واقعی سریعتر انجام میشد. با این حال، بازگشایی فعلی نیز به نوعی آغاز دوباره فعالیت اقتصادی و بازگشت اعتماد به فضای بازار محسوب میشود. مشایخی میگوید: یکی از مهمترین عوامل رشد بازار سرمایه پس از بازگشایی، ورود نقدینگی از سمت صندوقهای درآمد ثابت است. این صندوقها در طول دوران جنگ تعطیل نمیشوند و معاملات آنها ادامه پیدا کرد. در نتیجه، حجم بزرگی از نقدینگی در اختیار این صندوقها قرار میگیرد. او ادامه میدهد: در مدت تعطیلی بازار سهام، سرمایهگذاران بخش قابل توجهی از منابع مالی خود را وارد صندوقهای درآمد ثابت کردند، زیرا این صندوقها در شرایط بحران، کمریسکترین گزینه برای حفظ سرمایه محسوب میشوند. اما پس از بازگشایی بورس، بخشی از همین منابع مالی به سمت خرید سهام حرکت میکند.
بازار ![]()
این کارشناس بازار سرمایه میگوید: از آنجا که صندوقهای درآمد ثابت طبق اساسنامه خود موظف هستند بخشی از منابع را در سهام سرمایهگذاری کنند، طبیعی است که پس از آغاز معاملات بورس، بخشی از نقدینگی جمعآوری شده توسط این صندوقها وارد بازار سهام شود. همین موضوع نقش مهمی در افزایش تقاضا و رشد شاخص کل ایفا میکند. او میافزاید: عامل مهم دیگری که به رشد بورس کمک میکند، فروکش کردن شوک روانی ناشی از جنگ است. معمولا در روزهای ابتدایی بحرانهای سیاسی و نظامی، فضای هیجانی بر بازارها غلبه پیدا میکند و تصمیمگیری اقتصادی دشوار میشود. اما هر چه زمان میگذرد و شرایط به سمت ثبات نسبی حرکت میکند، بازارها نیز آرامتر میشوند. هماکنون نیز به نظر میرسد سازمان بورس تلاش میکند بازگشایی بازار را به زمانی موکول کند که شوک اولیه جنگ تا حدی تخلیه شده باشد. همین مساله باعث میشود فضای هیجانی بازار کاهش پیدا کند و سرمایهگذاران با آرامش بیشتری وارد معاملات شوند. او میگوید: در واقع، بازگشایی بورس پس از کاهش نسبی تنشها، مانع از شکلگیری رفتارهای هیجانی گسترده میشود و به بازار فرصت میدهد روند طبیعیتری را طی کند. مشایخی توضیح میدهد: یکی دیگر از دلایل رشد بازار سرمایه، عقب ماندن قیمت سهام از تورم ماههای گذشته است. طی حدود 6 تا 8 ماه اخیر، اقتصاد کشور تورم سنگینی را تجربه کرد و افزایش قیمت ارز نیز بر هزینهها، داراییها و درآمد شرکتها اثر مستقیم داشت .بسیاری از شرکتهای بورسی به ویژه شرکتهای صادراتمحور، از رشد نرخ دلار منتفع میشوند و درآمد ریالی آنها افزایش پیدا میکند. علاوه بر این، ارزش جایگزینی دارایی شرکتها نیز به دلیل تورم رشد میکند، اما این افزایش هنوز بهطور کامل در قیمت سهام منعکس نشده. او میگوید: به همین دلیل، بخشی از رشد اخیر بورس را میتوان واکنش بازار به تورم انباشته و افزایش ارزش واقعی دارایی شرکتها دانست. البته سرمایهگذاران به تدریج متوجه میشوند که قیمت بسیاری از سهمها هنوز با واقعیتهای اقتصادی فاصله دارد و همین موضوع تقاضا برای خرید سهام را افزایش میدهد. این کارشناس بازار سرمایه میافزاید: در مجموع، شرایط فعلی نشان میدهد بازار سرمایه در صورت ادامه آتشبس و تثبیت فضای سیاسی میتواند یکی از جذابترین بازارهای اقتصادی کشور در سال پیشرو باشد. امید به بازسازی صنایع آسیبدیده، ورود نقدینگی جدید، افزایش نرخ ارز و رشد درآمد شرکتها، همگی عواملی هستند که از بازار سهام حمایت میکنند.از سوی دیگر، بازگشت فعالیت کارگزاریها و رونق دوباره معاملات، به معنای احیای بخشی از فضای کسبوکار مالی کشور نیز است. بسیاری از کارگزاریها در دوران تعطیلی بازار با فشار اقتصادی روبهرو شدند و بازگشایی بورس به بازگشت جریان درآمدی آنها کمک کرد به همین دلیل اگر فضای سیاسی کشور به سمت ثبات بیشتر حرکت کند و تنشهای منطقهای کاهش یابد، بازار سرمایه میتواند در ماههای آینده همچنان روندی مثبت و رو به رشد را تجربه کند.
هنوز ۴۰ درصد بازار بسته است
حسن ایزدی، کارشناس بازار سرمایه اما با نگاهی انتقادی به وضع موجود در گفتوگو با «اعتماد» با بیان ینکه هنوز اعتماد کافی برای سرمایهگذاری به بورس برنگشته، توضیح میدهد: با وجود حمایتهای دولت از طریق صندوق تثبیت بازار، هنوز اعتماد لازم به بازار سرمایه بازنگشته است و تا زمانی که شرکتها صورتسازی سود میکنند، نمیتوان انتظار ورود پول حقیقی داشت. ایزدی با تاکید بر اینکه هماکنون حدود ۴۰ درصد از نمادهای بازار بسته است، تصریح میکند: معلوم نیست اگر آن سهمها باز شود، وضعیت چه خواهد شد، به همین دلیل، سرمایهگذاران ترجیح میدهند منتظر توافقهای سیاسی و ارزی بمانند تا تکلیف منابع آزاد شده و نرخ دلار روشن شود. این کارشناس بازار سرمایه در تحلیل صنایع وابسته به دلار هشدار میدهد: داروسازی، فولاد، پتروشیمی و صنایعی که به نرخ ارز وابستهاند، هماکنون شرایط باثباتی ندارند، دلار وضعیت استیبلی ندارد و منابع ارزی با نوسان همراه است. او همچنین به مشکل کانالهای برگشت ارز اشاره میکند و میافزاید: تقریبا بازار نقلوانتقال پول با کشور امارات از دست رفته و گلوگاههای صادراتی، مخصوصا برای نفت و میعانات، عملا فضایی برای صادرات کالاهای دیگر نگذاشته است. به گفته ایزدی، در شرایط فعلی اتکا به صادرات برای اکثر صنایع ریسک بالایی دارد و کانالهای محدود برگشت ارز، اعتماد به سهام صادراتمحور را به شدت کاهش داده است. ایزدی در پاسخ به این سوال که برای خرید «مطمئنتر» در بازار امروز کدام سهمها مناسبترند، توضیح میکند: کالاهایی که نه گلوگاه صادراتی دارند، نه وابستگی شدیدی به دلار دارند و مصرف داخلی باثباتی از آنها پشتیبانی میکند، مناسبتر هستند. او در ادامه سه گروه صنعتی را پیشنهاد کرده و میگوید: شرکتهای داروسازی به ویژه توزیعکنندگان و تولیدکنندگان داروی نهایی که از نوسان دلار کمتر آسیب میبینند، برخی صنایع با مصارف داخلی بالا مانند برخی کابلسازیها و لاستیکسازیها که صادراتی ندارند و بانکهای با صورت مالی شفاف که با نوسانات نرخ دلار به صورت مستقیم زیان نمیبینند و از تورم داخلی سود میبرند. این کارشناس بازار سرمایه تاکید میکند: حتی این گروهها نیز «کاملا بیریسک» نیستند و سرمایهگذار باید با دید احتیاط وارد شود. ایزدی درباره مدت زمان مثبت بودن بازار نیز میگوید: حمایتهای دولت از طریق صندوق توسعه بازار جواب کوتاهمدت داده و قیمتها در حاشیه سودآوری فعلی قرار دارند. شاید چند روزی بتوان به بازار اعتماد کرد، اما برخی سهام تعداد روزهای سبز بیشتری خواهند داشت و برخی کمتر. او در عین حال هشدار میدهد: این روند مثبت پایدار نخواهد ماند و تا زمانی که توافقی صورت نگیرد و منابع ارزی آزاد نشود، نمیتوان با اطمینان صحبت کرد، هماکنون عمدتا سهامهایی در بازار باقی ماندهاند که وضعیت کلان آنها مشخص نیست. ایزدی در تحلیل خود به سرمایهگذاران توصیه میکند: فعلا از ورود به صنایع صادراتمحور و دلاری خودداری کنند و به سمت گروههایی بروند که مصرف داخلی، پشتیبان اصلی آنهاست. فعلا نوسان مثبت کوتاهمدت محتمل است، نه بیشتر. بهتر است تا آزاد شدن منابع و رفع گلوگاههای صادراتی، صبر کرد و با احتیاط سراغ سهمهای غیرصادراتی با تقاضای داخلی رفت. این کارشناس بازار سرمایه خاطرنشان میکند: برای انتخاب سهم مشخص، بررسی صورتهای مالی و زیان انباشته شرکتها ضروری است و نمیتوان نسخه واحدی برای همه سرمایهگذاران پیچید.