دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵

سیاسی

امامزاده‌ای بدون موقوفه که با تولید انار و زعفران برقرار و خودکفا است

امامزاده‌ای بدون موقوفه که با تولید انار و زعفران برقرار و خودکفا است
پیام سپاهان - اصفهان-تولیت آستان مقدس امامزاده احمدبن محسن(ع) گفت: این امامزاده هیچ موقوفه و رقبه ای ندارد و تنها بر پایه ایجاد زیرساخت برای اشتغال زایی در زمینه تولید انار و زعفران به خودکفایی رسیده است.
  بزرگنمايي:

پیام سپاهان - اصفهان-تولیت آستان مقدس امامزاده احمدبن محسن(ع) گفت: این امامزاده هیچ موقوفه و رقبه ای ندارد و تنها بر پایه ایجاد زیرساخت برای اشتغال زایی در زمینه تولید انار و زعفران به خودکفایی رسیده است.

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: در بسیاری از بقاع متبرکه، موقوفات، املاک تجاری و نذورات، پشتوانه اصلی تأمین هزینه‌های جاری و اجرای برنامه‌های عمرانی و فرهنگی به شمار می‌روند؛ اما همه اماکن مذهبی از چنین امکاناتی برخوردار نیستند. برخی مجموعه‌ها برای ادامه فعالیت و حفظ زیرساخت‌های خود ناچارند راه‌های دیگری برای تأمین منابع مالی پیدا کنند.
آستان مقدس امامزاده احمد بن محسن(ع) در شهرستان نطنز یکی از همین مجموعه‌هاست؛ امامزاده‌ای که نه زمین وقفی دارد، نه واحد تجاری درآمدزا و نه پشتوانه قابل اتکایی از محل موقوفات. در چنین شرایطی، مدیریت مجموعه به سراغ ظرفیتی رفته که در جغرافیای نطنز ریشه دارد؛ کشاورزی.
محمد ابراهیمی، تولیت آستان مقدس امامزاده احمد بن محسن(ع)، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به شرایط اقتصادی این مجموعه می‌گوید: این امامزاده حتی یک سانتی‌متر زمین و امکانات وقفی یا تجاری ندارد و تمام فعالیت‌های کشاورزی در زمین‌های غیرموقوفه انجام می‌شود. از طرفی، به دلیل محدود بودن درآمدها، امکان اتکا به وجوهات برای اداره مجموعه نیز فراهم نبوده است.
همین محدودیت، نقطه آغاز شکل‌گیری یک الگوی متفاوت اقتصادی شده است؛ الگویی که در آن باغ و مزرعه فقط محل تولید محصول نیستند، بلکه به منبع تأمین حقوق کارکنان، پرداخت بدهی‌ها، خرید تجهیزات و سرمایه‌گذاری برای توسعه فعالیت‌های جدید تبدیل شده‌اند.

پیام سپاهان


از باغ‌های انار تا کارگاه‌های فرآوری؛ کشاورزی هزینه‌های امامزاده را می‌پردازد
در این مجموعه، انار تنها یک محصول کشاورزی نیست بلکه محصولی است که به‌تدریج به یکی از پایه‌های اقتصادی آستان تبدیل شده، توسعه باغات انار، کاشت بیش از ۲ هزار اصله درخت، کشت زعفران و گل محمدی و ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز کشاورزی، بخشی از برنامه‌هایی است که برای دستیابی به درآمد مستقل دنبال شده است.
در کنار تولید، خرید انار از باغداران منطقه نیز در دستور کار قرار گرفته تا هم تولیدکنندگان محلی از بازار فروش مطمئن‌تری برخوردار شوند و هم محصول با قیمت منصفانه‌تری به دست مصرف‌کننده برسد.
در این میان، طرح سالانه پذیرایی رایگان با انار از زائران و مسافران که حدود یک دهه است در این آستان اجرا می‌شود، به یکی از برنامه‌های شناخته‌شده مجموعه تبدیل شده است؛ برنامه‌ای که در کنار جنبه فرهنگی و پذیرایی، فرصتی برای معرفی محصولات کشاورزی منطقه نیز فراهم کرده است.
اما مدیریت آستان به فروش محصول خام بسنده نکرده است. در سال گذشته بیش از ۸۰۰ کیلوگرم رب انار در مجموعه تولید شد و حدود هزار لیتر گلاب نیز از ظرفیت‌های تولیدی آن به دست آمد.
ابراهیمی در تشریح این رویکرد به خبرنگار مهر می‌گوید: تلاش ما این بوده است که درآمد حاصل از کشاورزی فقط صرف هزینه‌های روزمره نشود و بخشی از آن برای توسعه امکانات و ایجاد ظرفیت‌های جدید تولیدی اختصاص پیدا کند. به همین دلیل به سمت خرید دستگاه‌های مورد نیاز برای فرآوری محصولات رفتیم تا بتوانیم به‌جای خام‌فروشی، ارزش افزوده بیشتری ایجاد کنیم.
نتیجه این تصمیم، سرمایه‌گذاری بیش از یک میلیارد تومانی از محل درآمد کشاورزی برای خرید تجهیزات بوده است؛ پنج دستگاه میوه‌خشک‌کن، دستگاه دانه‌کن انار، دیگ گلاب‌گیری و تنور، بخشی از امکاناتی است که با این منابع خریداری شده‌اند.
تنور نیز در کنار تجهیزات فرآوری، تنها یک وسیله پخت نان نیست؛ بلکه بخشی از برنامه مجموعه برای احیای تجربه‌های بومی و ایجاد جاذبه‌ای تازه برای زائران و گردشگران به شمار می‌رود.
نکته مهم آن است که این سرمایه‌گذاری‌ها از محل منابع بیرونی و اعتبارات وقفی انجام نشده، بلکه درآمد حاصل از فعالیت‌های کشاورزی، پشتوانه مالی آنها بوده است.
تولیت آستان در این باره تأکید می‌کند: درآمد هر ضلع مجموعه را برای توسعه ضلع بعدی هزینه کرده‌ایم. بخشی از درآمد انار صرف خرید دستگاه‌های مورد نیاز شد و بخشی دیگر نیز برای توسعه کشت زعفران اختصاص یافت. علاوه بر این، از همین منابع برای پرداخت بدهی‌های معوق و هزینه‌های جاری مجموعه استفاده کرده‌ایم.

پیام سپاهان


۱۵۰ میلیون تومان هزینه ماهانه؛ اقتصاد مقاومتی در غیاب موقوفات
پشت باغ‌های انار و مزارع زعفران، هزینه‌هایی قرار دارد که هر ماه باید پرداخت شوند؛ هزینه‌هایی که برخلاف درآمد محصولات کشاورزی، فصلی و وابسته به زمان برداشت نیستند.
حقوق نیروهای ثابت، هزینه نگهداری تأسیسات، تعمیرات، برق و خدمات فنی از جمله مخارجی است که اداره یک مجموعه زیارتی را به فعالیتی مستمر و پرهزینه تبدیل می‌کند.
ابراهیمی با اشاره به هزینه‌های ثابت امامزاده می‌گوید: در حال حاضر فقط هزینه حقوق و دستمزد نیروهای ثابت، از جمله کارگران، برقکار و لوله‌کش، ماهانه حدود ۱۵۰ میلیون تومان است که تمام این مبلغ از محل درآمد کشاورزی تأمین می‌شود.
این رقم در شرایطی پرداخت می‌شود که آستان از پشتوانه درآمدی قابل توجهی در حوزه نذورات نیز برخوردار نیست.
وی با اشاره به وضعیت درآمد ضریح اظهار می‌کند: از ماه رمضان سال گذشته تاکنون ضریح غبارروبی نشده و بعید می‌دانیم مبلغ تجمیع‌شده در این مدت به ۱۰۰ میلیون تومان رسیده باشد. بنابراین نمی‌توان برای اداره مجموعه و پرداخت هزینه‌های ثابت، صرفاً به نذورات و وجوهات متکی بود.
این ارقام، تصویری روشن از ضرورت ایجاد درآمد پایدار در بقاع متبرکه ارائه می‌دهد. در چنین شرایطی، کشاورزی برای امامزاده احمد(ع) دیگر یک فعالیت جانبی یا درآمد مکمل نیست، بلکه به ستون اصلی تأمین هزینه‌های مجموعه تبدیل شده است.
با این حال، تفاوت این تجربه تنها در تأمین هزینه‌های جاری خلاصه نمی‌شود. مدیریت آستان تلاش کرده است بخشی از درآمد به‌دست‌آمده را دوباره به چرخه تولید بازگرداند؛ رویکردی که در توسعه کشت زعفران به‌خوبی دیده می‌شود.
در دو مرحله و طی دو سال متوالی، در مجموع حدود چهار تن پیاز زعفران خریداری و در زمین‌های مجموعه کشت شده است. برای این سرمایه‌گذاری نیز حدود ۴۰۰ میلیون تومان از محل درآمد انار هزینه شده است.
ابراهیمی با اشاره به این اقدام می‌گوید: زعفران را یکی از ظرفیت‌های اقتصادی آینده مجموعه می‌دانیم. نخستین گل‌های زعفران در بخشی از مزارع به ثمر نشسته و برنامه ما این است که با توسعه سطح زیرکشت، امکانات فرآوری و بسته‌بندی آن را نیز فراهم کنیم.
در واقع، درآمد انار به سرمایه اولیه کشت زعفران تبدیل شده و قرار است زعفران نیز در آینده یکی از منابع درآمدی مستقل آستان باشد. همین گردش سرمایه میان بخش‌های مختلف، ویژگی اصلی الگوی اقتصادی این مجموعه است.

پیام سپاهان


از خودکفایی مالی تا اشتغال خانواده‌های نیازمند؛ مأموریت بعدی امامزاده
فعالیت اقتصادی در آستان مقدس امامزاده احمد(ع) تنها با هدف پرداخت هزینه‌های مجموعه دنبال نمی‌شود. در نگاه مدیریت این آستان، تولید و درآمدزایی زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که بتواند در کنار آبادانی مجموعه، برای مردم منطقه نیز منفعت اجتماعی ایجاد کند.
در همین راستا، ایجاد اشتغال برای خانواده‌های کم‌برخوردار، بی‌سرپرست و بدسرپرست در برنامه‌های آینده مجموعه قرار گرفته است.
ابراهیمی در این باره به خبرنگار مهر می‌گوید: هدف‌گذاری اولیه ما ایجاد اشتغال برای حداقل ۱۰ خانواده است. ظرفیت‌هایی مانند انارچینی، تولید رب انار، برداشت زعفران، گلاب‌گیری، خشک‌کردن محصولات کشاورزی و بسته‌بندی می‌توانند زمینه فعالیت این خانواده‌ها را فراهم کنند.
به گفته وی، تلاش مجموعه بر این است که فعالیت‌های فصلی به‌تدریج به مشاغل مستمر تبدیل شوند و زنجیره تولید از مرحله کاشت و برداشت تا فرآوری و عرضه محصول، فرصت‌های شغلی بیشتری ایجاد کند.
در کنار این برنامه اقتصادی، فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی آستان نیز استمرار دارد. برگزاری مراسم پیاده‌روی و تجمع جاماندگان اربعین حسینی طی حدود یک دهه، محافل قرآنی، دعای توسل و برنامه‌های ویژه کودکان و نوجوانان از جمله فعالیت‌های این مجموعه است.
طرح «هر زائر، یک حامی دانش‌آموزی» نیز از برنامه‌های اجتماعی قابل توجه امامزاده احمد(ع) به شمار می‌رود که طی حدود ۱۴ سال با مشارکت خیران و زائران، حمایت از حدود ۵۶۰ دانش‌آموز در هشت شهر را دنبال کرده است.
طرح «هر زائر، یک انار» و پذیرایی از مسافران با محصولات کشاورزی نیز تلاشی برای پیوند میان تولید، مشارکت مردمی و فرهنگ زیارت است.
از سوی دیگر، موقعیت جغرافیایی امامزاده در مسیر ارتباطی کاشان، نطنز و اصفهان و مجاورت با آزادراه، ظرفیت مناسبی برای توسعه گردشگری مذهبی فراهم کرده است. معرفی انار، زعفران، گلاب، عرقیات گیاهی و نان سنتی می‌تواند حضور زائران را به فرصتی برای رونق تولیدات بومی و اقتصاد محلی تبدیل کند.

پیام سپاهان


بخش دیگری از این مسیر، ریشه در تجربه مدیریتی گذشته مجموعه دارد. مرحوم حاج رضا ابراهیمی، مدیر فقید آستان، طی حدود دو دهه فعالیت خود نقش مؤثری در بازسازی، آبادانی و توسعه زیرساخت‌های امامزاده ایفا کرد و پس از درگذشت وی در مهرماه ۱۳۹۵، مسیر توسعه مجموعه با حفظ همان نگاه ادامه یافت.
همراهی هیئت امنا و حمایت از برنامه‌های اجرایی و سرمایه‌گذاری نیز از عوامل مؤثر در پیشبرد این فعالیت‌ها بوده است؛ حمایتی که زمینه تبدیل ظرفیت‌های کشاورزی به امکانات تولیدی و درآمدزا را فراهم کرده است.
تجربه امامزاده احمد بن محسن(ع) در نطنز، فراتر از تولید انار و زعفران، روایت تلاش برای تغییر نگاه به مدیریت اقتصادی بقاع متبرکه است؛ مجموعه‌ای که بدون برخورداری از حتی یک متر زمین وقفی یا واحد تجاری، تلاش کرده است از دل ظرفیت‌های کشاورزی، منابع مورد نیاز خود را ایجاد کند.
در این الگو، انار تنها محصول یک باغ نیست؛ درآمد آن به خرید دستگاه و توسعه زعفران می‌رسد، زعفران می‌تواند پشتوانه تولید بعدی شود و مجموع این فعالیت‌ها هزینه‌های جاری، حقوق کارکنان و برنامه‌های اجتماعی را تأمین کند.
شاید مهم‌ترین پیام این تجربه برای دیگر بقاع متبرکه همین باشد که توانمندسازی اقتصادی الزاماً از برخورداری از موقوفات بزرگ آغاز نمی‌شود؛ گاهی شناسایی یک ظرفیت محلی، مدیریت درست درآمد و بازگرداندن سرمایه به چرخه تولید می‌تواند نخستین گام برای رسیدن به استقلال مالی باشد؛ مسیری که در نهایت باید به خدمت‌رسانی بیشتر به زائران، آبادانی مجموعه و ایجاد فرصت‌های شغلی برای مردم منطقه منتهی شود.


نظرات شما