پیام سپاهان - فرهیختگان / «از موشک‌های امروز تا تاریخ شکل‌گیری یک توان ملی در «مرد ابدی»» عنوان سرمقاله در روزنامه فرهیختگان است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
امروز که نام موشک‌های ایرانی در گزارش‌های مربوط به رویارویی‌های نظامی ایران با بزرگ‌ترین قدرت نظامی دنیا، یعنی آمریکا، تکرار می‌شود، یک پرسش مهم کمتر مجال طرح پیدا می‌کند: این توان از کجا آمده است؟ آنچه امروز به یکی از عناصر مهم قدرت دفاعی کشور تبدیل شده، چگونه شکل گرفته و چه مسیری را پشت سر گذاشته است؟ برای پاسخ، تنها دانستن برد موشک‌ها یا دیدن تصاویر پرتاب کافی نیست. باید از نتیجه به آغاز راه برگشت؛ به زمانی که نه زیرساخت‌های امروز وجود داشت و نه رسیدن به چنین توانایی‌ای بدیهی به نظر می‌رسید.
در سال‌های نخست پس از پیروزی انقلاب اسلامی، جنگ و محدودیت دسترسی به تجهیزات و دانش فنی، کشور را با مسئله‌هایی روبه‌رو کرد که پاسخ آماده‌ای برای آن‌ها وجود نداشت. دفاع از شهرها و تأمین نیازهای فوری، دیگر صرفاً موضوع خرید تجهیزات نبود؛ مسئله این بود که چگونه می‌توان دانشی را آموخت، نیرویی را تربیت کرد و توانایی‌ای را از پایه ساخت. پاسخ به این پرسش، نه در یک تصمیم و نه در یک پروژه، بلکه طی سال‌ها تجربه و کار جمعی شکل گرفت.
کتاب سه‌جلدی «مرد ابدی» نوشته معصومه سپهری، فرصتی برای تماشای همین فرایند از نزدیک است. این اثر زندگی سردار شهید حسن طهرانی‌مقدم، پدر موشکی ایران، را روایت می‌کند؛ اما اهمیتش فقط در ثبت سرگذشت یک فرمانده نیست. در خلال خاطرات، گفت‌وگوها و اسناد، بخشی از تاریخ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس را می‌خوانیم؛ تاریخی که در آن یک نیاز حیاتی به‌تدریج به یک توان ملی تبدیل می‌شود.
در روایت‌های معمول از پیشرفت، اغلب نتیجه در مرکز تصویر قرار دارد: محصول نهایی، آزمایش موفق، عددها و دستاوردها. آنچه کمتر دیده می‌شود، مسیر رسیدن به آن نتیجه است؛ روزهای کمبود، تصمیم‌هایی که باید با اطلاعات ناقص گرفته می‌شد، آزمون‌هایی که به نتیجه نمی‌رسید و گروه‌هایی که ناچار بودند هم‌زمان با کار، یاد بگیرند. ارزش «مرد ابدی» در بازگرداندن این بخش‌های ناپیدا به متن تاریخ است.
حسن طهرانی‌مقدم در چنین مسیری شناخته می‌شود؛ کسی که مسئله را صرفاً مانعی برای توقف نمی‌دید و برای حل آن، به یافتن راه، ساختن تیم و پرورش نیرو اهمیت می‌داد. این کتاب امکان می‌دهد به‌جای تماشای تصویری ثابت از یک چهره شناخته‌شده، با فرایند شکل‌گیری ایده‌ها و تبدیل آن‌ها به اقدام آشنا شویم. در کنار او، نام و تجربه همراهان و همکاران نیز حضور دارد و روشن می‌کند که ظرفیت‌های ماندگار، محصول تلاش یک نفر به‌تنهایی نیستند.
از این منظر، پرسش محوری کتاب از حوزه موشکی فراتر می‌رود: یک مسئله چگونه در جمهوری اسلامی بارور می‌شود؟ چگونه نیازی فوری به مأموریتی روشن بدل می‌شود، نیروهای پراکنده گرد یک هدف جمع می‌شوند، تجربه‌ها انتقال می‌یابند و دانشی که ابتدا به چند نفر وابسته است، به توانایی یک مجموعه تبدیل می‌شود؟ پاسخ‌ها همیشه ساده یا یکسان نیستند، اما دنبال کردن همین مسیر می‌تواند برای فهم تاریخ پیشرفت ایران راهگشا باشد.
نکته دیگر آن است که در «مرد ابدی» با زندگی شخصی یک انسان نیز روبه‌رو هستیم: خانواده، رفاقت، فوتبال، کوهنوردی، علاقه‌ها و انتخاب‌ها. این جزئیات، تزئین زندگی‌نامه نیستند. کمک می‌کنند بفهمیم کسی که در تاریخ دفاعی کشور با یک عنوان شناخته می‌شود، در زندگی روزمره چگونه زیسته و چه روابط و تجربه‌هایی شخصیت او را شکل داده است. تاریخ، وقتی با این جزئیات روایت می‌شود، برای نسل جوان از مجموعه‌ای از نام‌ها و تاریخ‌ها به تجربه‌ای قابل لمس تبدیل می‌شود.
شعار پویش ملی کتاب «مرد ابدی» ــ «موشک تمام قصه نبود» ــ از همین نگاه برمی‌آید. این شعار دعوتی است به خواندن همه آنچه پشت یک دستاورد قرار دارد: زندگی، روابط انسانی، شیوه مدیریت، تصمیم‌گیری، آموختن از تجربه و استمرار در ساختن. هدف آن است که مخاطب فقط با حاصل کار روبه‌رو نباشد، بلکه روندی را بشناسد که آن حاصل را ممکن کرده است. این پویش، با روایت‌های کوتاه، تولیدات تصویری و برنامه‌های فرهنگی و میدانی، می‌کوشد راه ورود به کتاب را برای مخاطبان بیشتری باز کند؛ به‌ویژه برای نوجوانان و جوانانی که شاید نخستین آشنایی‌شان با حسن طهرانی‌مقدم تنها یک نام یا تصویر خبری بوده باشد.
البته یک تیزر یا روایت چنددقیقه‌ای نمی‌تواند جای مطالعه سه جلد کتاب را بگیرد. کار این قالب‌ها ایجاد کنجکاوی و انگیزه‌ای است که مخاطب را به متن اصلی برساند.
اهمیت این کوشش تنها در معرفی یک کتاب یا یادآوری یک سالگرد نیست. در زمانه‌ای که درباره قدرت دفاعی ایران بسیار سخن گفته می‌شود، دانستن تاریخ شکل‌گیری آن نیز ضروری است. توان امروز حاصل زنجیره‌ای از نیازها، انتخاب‌ها، تجربه‌ها و تلاش‌های نسل‌های پیشین است؛ تاریخی که شناختنش می‌تواند امکان گفت‌وگویی جدی درباره چگونگی ساختن ظرفیت‌های ملی در حوزه‌های دیگر را نیز فراهم کند.
سالگرد شهادت حسن طهرانی‌مقدم فرصتی است تا از تصاویر شناخته‌شده عبور کنیم و به پرسش‌های بنیادی‌تر برسیم: این مسیر چگونه آغاز شد؟ چه کسانی آن را پیش بردند؟ و از تجربه آنان برای حل مسئله‌های امروز چه می‌توان آموخت؟ «مرد ابدی» دعوتی است برای خواندن این تاریخ؛ تاریخی که اثرش را امروز می‌بینیم، اما فصل‌های شکل‌گیری‌اش هنوز برای بسیاری ناشناخته مانده است.