پیام سپاهان - روزنامه سازندگی / متن پیش رو در روزنامه سازندگی منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، اعلام کرد پاسخ آمریکا به حقوق و مطالبات ایران قانع‌کننده نبوده است و این کشور باید به‌طور کامل و صریح به هفت شرط ایران پاسخ دهد و به آن‌ها عمل کند؛ تنها در این صورت تنگه هرمز باز خواهد شد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، نیز گفت: «با توجه به تجربه نقض توافق‌های پیشین توسط آمریکا، با حداکثر احتیاط و بدبینی کامل در هر روند دیپلماتیکی مشارکت می‌کنیم. تحقق هرگونه تفاهمی منوط به تعهد قطعی به توقف جنگ در همه جبهه‌ها، از جمله در لبنان، است.» او پیش‌تر اعلام کرده بود که ایران با انتقال اورانیوم ۶۰ درصدی به کشور ثالث نیز موافقت نخواهد کرد.
این در حالی است که ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، روز سه‌شنبه از ادامه تلاش‌ها برای نزدیک کردن دیدگاه‌های تهران و واشنگتن خبر داد. وی اعلام کرد هیئت قطری پس از سفر به تهران و برگزاری نشست‌هایی به مدت سه ساعت، به دوحه بازگشته است. الانصاری تأکید کرد روند میانجی‌گری متوقف نشده و تبادل پیشنهادها میان طرفین ادامه دارد. او گفت: «این روند همچنان ادامه دارد؛ ما در حال تبادل پیشنهادها هستیم و طرف مقابل نیز آن‌ها را بررسی می‌کند.»
به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، تهران و واشنگتن اکنون پیشنهادهایی را که از سوی میانجی‌ها ارائه شده است، بررسی می‌کنند و هر دو طرف پایبندی خود را به مسیر مذاکرات نشان داده‌اند.
در همین حال، رویترز به نقل از یک مقام آگاه آمریکایی گزارش داد که میانجی‌گران قطری انتظار دارند طی دو روز آینده، پاسخ ایران و آمریکا را درباره پیشنهاد جدید دریافت کنند. این تحول می‌تواند مشخص کند که تلاش‌های فشرده دوحه تا چه اندازه توانسته است زمینه رسیدن به تفاهم را فراهم کند.
اختلاف بر سر کانال مستقیم و تضمین امنیتی
با وجود این نشانه‌های مثبت، گزارش‌های دیگری از وجود اختلاف در جزئیات مسیر مذاکرات حکایت دارند. ارم‌نیوز گزارش داد دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران با پیشنهاد قطر برای ایجاد یک کانال ارتباطی مستقیم میان دیپلمات‌های آمریکایی و هیئت ایرانی که اخیراً به دوحه سفر کرده بود، مخالفت کرده است.
در مقابل، میانجی‌ها آمادگی آمریکا برای تعهد به عدم حمله به ایران در صورت بروز اختلاف در جریان مذاکرات آینده را منتقل کرده‌اند. موضوع ترتیب اجرای گام‌های توافق نیز به یکی از عوامل تعیین‌کننده تبدیل شده است؛ به این معنا که تهران و واشنگتن باید درباره اینکه هر طرف چه تعهدی را در چه مرحله‌ای اجرا کند، به تفاهم برسند.
منابع نزدیک به تیم میانجی‌گری به العربی الجدید گفته‌اند واشنگتن با پیش‌نویس یادداشت تفاهمی که هیئت قطری روز گذشته به ایران ارائه کرد، موافقت کرده است. همچنین تیم میانجی‌گری، عربستان و امارات را در جریان این یادداشت قرار داده و هر دو کشور نیز با آن موافقت کرده‌اند.
براساس این گزارش، تهران و واشنگتن در دو موضوع پرونده هسته‌ای ایران و دارایی‌های بلوکه‌شده، امتیازاتی داده‌اند. بااین‌حال، هنوز روشن نیست این امتیازات در چه چارچوبی اجرا خواهد شد و آیا اختلافات باقی‌مانده مانع نهایی شدن تفاهم می‌شود یا خیر.
چراغ سبز ترامپ و شرط هسته‌ای ونس
در واشنگتن نیز اظهارات مقام‌های ارشد آمریکایی از تمایل دولت ترامپ به حفظ مسیر دیپلماسی حکایت دارد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز دوشنبه در شبکه اجتماعی خود نوشت: «قیمت نفت سقوط کرده و حدود ۱۰ دلار پایین آمده، چون مردم متقاعد شده‌اند که درگیری مجددی با ایران روی نخواهد داد. ایران خواستار این است که هرچه زودتر توافقی روی دهد و این ممکن است.»
ترامپ همچنین تأکید کرد که ایران خواهان توافق است و احتمال دستیابی به آن وجود دارد. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، نیز با اشاره به امکان توافق گفت: «ما معتقدیم که مسیری برای رسیدن به توافق وجود دارد، اما این امر مستلزم تعهدی قاطع و قابل راستی‌آزمایی است؛ تعهدی مبنی بر اینکه آن‌ها برنامه هسته‌ای خود را بازسازی نکنند.»
سکته در مذاکرات؟
محسن رضایی اعلام کرد پاسخ آمریکا به ایران قانع‌کننده نبوده است و تا هنگامی که شروط هفت‌گانه ایران پذیرفته نشود، تنگه هرمز باز نخواهد شد.
توافق برای کنار زدن بی‌بی
مخالفان نخست‌وزیر اسرائیل گردهم آمدند
احزاب مخالف در دولت اسرائیل توافق کرده‌اند روند برکناری دولت بنیامین نتانیاهو و تشکیل یک «دولت اضطراری» را با محوریت گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش این رژیم، تسریع کنند.
هم‌زمان با آغاز نشست رهبران جریان سیاسی حامی گادی آیزنکوت، یائیر لاپید، رهبر این جریان، اعلام کرد که آن‌ها برای تشکیل کابینه و جایگزینی بنیامین نتانیاهو تلاش خواهند کرد. براساس گزارش منتشرشده، رهبران این احزاب پس از نشستی در هرتزلیا توافق کردند آیزنکوت را برای تشکیل دولت آینده معرفی کنند و مذاکرات ائتلافی را بلافاصله آغاز کنند.
لاپید با انتقاد از تلاش افراطی و خطرناک برای لغو نتایج انتخابات گفت: «تمام اطلاعات امنیتی، چه از سوی رئیس شاباک و چه از سوی کمیته مرکزی انتخابات، در اختیار من قرار گرفته است. انتخابات سالم برگزار شده و هیچ دلیلی برای لغو آن وجود ندارد.» وی گفت: «آن‌ها حاضر نیستند شکست خود را بپذیرند.»
رهبر این جریان سیاسی ادامه داد: «اکنون باید برای تشکیل دولت پیش برویم؛ زیرا اتفاقات روزهای اخیر بار دیگر یادآوری می‌کند که موظفیم نتانیاهو و اطرافیانش را از دفتر نخست‌وزیری بیرون کنیم.»
لاپید با بیان اینکه نتانیاهو و همراهانش به اندازه کافی به رژیم صهیونیستی و مردم آن آسیب رسانده‌اند، بر ضرورت پایان دادن به حضور آن‌ها در قدرت تأکید کرد.
در همین حال، گادی آیزنکوت بار دیگر متعهد شد که حتی اگر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از او بخواهد، به کابینه‌ای به ریاست نتانیاهو نخواهد پیوست. نفتالی بنت نیز اعلام کرد حزب «باهم» با تمام اعضا و توان خود برای کمک به آیزنکوت در تشکیل هرچه سریع‌تر کابینه تلاش خواهد کرد.
این نشست در حالی برگزار شد که پیش‌تر روزنامه یدیعوت آحارونوت گزارش داده بود بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در نشست‌های محرمانه پیرامون تشکیل کابینه، گزینه نخست‌وزیری چرخشی با گادی آیزنکوت را همچنان روی میز نگه داشته است.
کابوس ترامپ
افق بررسی تحولات جهان
نقطه تاریک در مسیر مذاکرات
درست هم‌زمان با انتشار خبرهای امیدوارکننده دیپلماتیک، تحولات نظامی در جنوب ایران فضای مذاکرات را پیچیده‌تر کرد. رسانه‌های آمریکایی به نقل از مقام‌های نظامی این کشور گزارش دادند سنتکام بامداد سه‌شنبه، در واکنش به شلیک سپاه به سوی یک جنگنده آمریکایی، نقاطی را در جزیره قشم هدف قرار داده است.
باراک راوید، خبرنگار آکسیوس، به نقل از یک مقام آمریکایی نوشت سپاه پاسداران دوشنبه‌شب موشکی از جزیره قشم به سوی یک هواپیمای آمریکایی در تنگه هرمز شلیک کرده و جنگنده آمریکایی نیز در واکنش، سامانه پرتاب موشک زمین‌به‌هوا را منهدم کرده است.
وضعیت جنگ و مذاکره
مجموع این تحولات نشان می‌دهد تهران و واشنگتن در وضعیتی دوگانه قرار گرفته‌اند؛ وضعیتی که در آن هم نشانه‌های تمایل به توافق وجود دارد و هم خطر برخورد نظامی همچنان پابرجاست.
از یک طرف، پیش‌نویس تفاهم، تبادل پیشنهادها و موافقت واشنگتن، ریاض و ابوظبی با چارچوب ارائه‌شده از سوی قطر، امیدها به پیشرفت مذاکرات را افزایش داده است. از طرف دیگر، حمله به قشم نشان می‌دهد حتی در اوج تحرکات دیپلماتیک نیز امکان وقوع حادثه نظامی وجود دارد.
در چنین شرایطی، دوحه می‌کوشد پنجره دیپلماسی را باز نگه دارد؛ پنجره‌ای که هرچند هنوز بسته نشده، اما زیر فشار تحولات میدانی به‌شدت شکننده است.