پیام سپاهان - اصفهان-معاون سیاستگذاری معاونت علمی ریاست جمهوری گفت: مسئله شهرهای ایران کمبود پروژه نیست، بلکه فقدان توسعه مبتنی بر دانش و نوآوری در بدنه شهر است.
به گزارش خبرنگار مهر، اسفندیار اختیاری صبح پنجشنبه در «کارگاه آموزشی تحول مفاهیم شهری و مسیر حرکت به سوی شهرهای دانش‌بنیان» در اصفهان اظهار کرد: با گسترش مسائل پیچیده شهری، از بحران آب و آلودگی هوا تا ناکارآمدی فرایندهای اداری، دیگر نمی‌توان با الگوهای سنتی مدیریت و توسعه به دنبال حل مشکلات شهرها بود؛ بلکه لازم است دانش، سرمایه انسانی و نوآوری به بخشی از نظام تصمیم‌گیری و اداره شهر تبدیل شوند.
وی با اشاره به تفاوت میان اقتصاد فیزیکی و اقتصاد دانش‌بنیان افزود: در اقتصاد فیزیکی، نیروی کار و فضای فیزیکی نقش محوری دارند، اما در اقتصاد دانش‌بنیان، دانش و ظرفیت‌های نوآورانه به منابع اصلی خلق ارزش تبدیل می‌شوند. این تغییر رویکرد باید در سیاستگذاری شهری نیز مورد توجه قرار گیرد.
معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با اشاره به ظرفیت‌های زیست‌بوم نوآوری کشور بیان کرد: این زیست‌بوم مجموعه‌ای از شرکت‌های دانش‌بنیان، دانشگاه‌ها، مراکز رشد، شتاب‌دهنده‌ها، مراکز نوآوری، فضاهای کار اشتراکی و نهادهای تأمین مالی را دربر می‌گیرد؛ با این حال، وجود این ظرفیت‌ها به‌تنهایی به معنای بهره‌گیری مؤثر شهرها از دانش و فناوری نیست.
وی با اشاره به ظرفیت‌های شهر اصفهان در حوزه نوآوری و فناوری تصریح کرد: پرسش اساسی این است که این ظرفیت‌ها تا چه اندازه توانسته‌اند با بدنه شهر ارتباط برقرار کنند و در حل مسائل واقعی آن به کار گرفته شوند. وجود زیرساخت‌های علمی و فناورانه زمانی به توسعه شهری منجر می‌شود که دانش تولیدشده در این مجموعه‌ها وارد فرایندهای اجرایی، تصمیم‌گیری و حل مسائل شهری شود.
اختیاری با اشاره به مشکلاتی همچون آلودگی هوا، بحران آب و فرایندهای زمان‌بر اداری ادامه داد: وقتی شهروند برای انجام امور اداری ناچار است به‌صورت حضوری به دستگاه‌های مختلف مراجعه کند و پیگیری گردش مکاتبات را شخصاً برعهده بگیرد، می‌توان درباره میزان بهره‌گیری نظام اداری از دانش، فناوری و راهکارهای نوآورانه پرسش کرد. این مسائل نشان می‌دهد که هوشمندسازی شهر صرفاً به استفاده از تجهیزات و فناوری‌های جدید محدود نمی‌شود و باید شیوه اداره شهر را نیز متحول کند.
وی با تأکید بر ضرورت بازنگری در الگوهای توسعه صنعتی شهرها گفت: همچنان در برخی تصمیم‌گیری‌های توسعه‌ای، بر استقرار صنایعی تأکید می‌شود که مصرف بالای آب یا پیامدهای زیست‌محیطی دارند. توسعه مبتنی بر دانش مستلزم آن است که ظرفیت دانشگاه‌ها، شرکت‌های فناور و نهادهای نوآوری در انتخاب مسیرهای توسعه صنعتی و شهری به کار گرفته شود.
فاصله زیست‌بوم نوآوری با مسائل واقعی شهرها
معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور در تشریح مفهوم شهر دانش‌بنیان اظهار کرد: شهر دانش‌بنیان شهری است که در آن دانش، سرمایه انسانی و نوآوری به‌صورت نظام‌مند و با تکیه بر حکمرانی هوشمند، به خلق ارزش اقتصادی، ارتقای کیفیت زندگی و توسعه پایدار شهری تبدیل می‌شوند.
وی افزود: تحقق این الگو به معنای افزایش صرف تعداد پروژه‌ها یا واردکردن فناوری‌های پیشرفته نیست؛ بلکه باید مشخص شود فناوری و دانش مورد استفاده چه مسئله‌ای را حل می‌کنند، چه میزان از نیازهای شهر را پاسخ می‌دهند و چه اثری بر کیفیت زندگی شهروندان دارند.
اختیاری با تأکید بر اینکه شکل‌گیری شهر دانش‌بنیان به یک دستگاه اجرایی محدود نمی‌شود، گفت: استانداری، فرمانداری، شهرداری، شورای اسلامی شهر، دستگاه‌های صنعتی و محیط‌زیستی و سایر نهادهای مرتبط باید در یک چارچوب مشترک برای توسعه مبتنی بر دانش همکاری کنند. بدون هم‌افزایی میان این مجموعه‌ها، زیست‌بوم نوآوری و زیست‌بوم شهری به‌صورت جزیره‌ای فعالیت خواهند کرد و ظرفیت‌های یکدیگر را به کار نخواهند گرفت.
حکمرانی هوشمند؛ از تغییر نگرش مدیران تا سنجش کیفیت زندگی
وی با اشاره به ضرورت تغییر نگرش مدیران شهری اضافه کرد: تحقق شهر دانش‌بنیان بیش از آنکه به تدوین دستورالعملی مستقل وابسته باشد، به تغییر رویکرد مدیران و نحوه تصمیم‌گیری آنها نیاز دارد. مدیران باید هنگام صدور مجوز، تخصیص منابع، انتخاب طرح‌های توسعه‌ای و تعیین اولویت‌های شهری، میزان انطباق تصمیم‌ها با نیازهای واقعی شهر و ظرفیت‌های دانش و نوآوری را در نظر بگیرند.
وی با اشاره به تجربه شهر یزد در پیگیری الگوی شهر دانش‌بنیان بیان کرد: اجرای این رویکرد به زمان، برنامه‌ریزی و هماهنگی میان مجموعه‌های مختلف نیاز دارد و نمی‌توان انتظار داشت که چنین تحولی یک‌شبه اتفاق بیفتد. تجربه‌های در حال اجرا می‌توانند زمینه‌ای برای بررسی شیوه‌های متناسب با ویژگی‌های هر شهر فراهم کنند.
اختیاری با اشاره به ضرورت تدوین شاخص‌های ارزیابی شهرهای دانش‌بنیان خاطرنشان کرد: برای سنجش میزان پیشرفت شهرها باید شاخص‌هایی در حوزه نیروی انسانی، زیرساخت‌ها، فرایندها و کیفیت زندگی تعریف شود تا مشخص باشد هر شهر در چه وضعیتی قرار دارد و اقدامات انجام‌شده تا چه اندازه به تحقق اهداف توسعه دانش‌بنیان کمک کرده‌اند.
وی تأکید کرد: زیست‌بوم شهری و زیست‌بوم نوآوری نمی‌توانند مستقل از یکدیگر فعالیت کنند. پیوند این دو زیست‌بوم باید به‌گونه‌ای شکل بگیرد که ظرفیت‌های علمی، فناورانه و خلاق در خدمت حل مسائل شهر قرار گیرند و مدیریت شهری نیز زمینه استفاده از این ظرفیت‌ها را فراهم کند.
کارگاه آموزشی تحول مفاهیم شهری و مسیر حرکت به سوی شهرهای دانش‌بنیان صبح پنجشنبه با حضور معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور و شهرداران شهرهای استان اصفهان برگزار شد.