پیام سپاهان - روزنامه سازندگی / «تصمیمی سخت برای پیشنهادی سنگین» عنوان یادداشت روز در روزنامه سازندگی به قلم علی بیدگلی است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
پاسخ آمریکا به طرح ۷ ماده‌ای ایران از طریق واسطه قطری به تهران رسیده و اکنون روی میز رئیس‌جمهور قرار دارد؛ نقطه‌ای که می‌تواند مسیر مذاکرات تهران و واشنگتن را به سمت یک توافق یا دور تازه‌ای از بن‌بست هدایت کند. با این حال آنچه امروز بیش از محتوای این پاسخ اهمیت دارد، موقعیتی است که ایران در آن قرار گرفته است؛ موقعیتی که حاصل انباشت بی‌اعتمادی به آمریکا، ابهام در مواضع و از دست رفتن بخشی از ابزارهای فشار در مذاکرات است.
واقعیت این است که بی‌اعتمادی میان ایران و آمریکا هر روز عمیق‌تر شده است. در کنار آن فاصله میان برخی اظهارنظرها و رفتارهای عملی نیز بر ابهام موجود افزوده است. اما شاید مهم‌ترین مسئله، سرنوشت تنگه هرمز باشد؛ اهرمی که می‌توانست در زمان مناسب وزن ایران را در مذاکرات افزایش دهد اما اکنون بخش مهمی از کارکرد خود را از دست داده است.
قرار بود بازگشایی تنگه در چارچوب یک روند ۶۰ روزه و در برابر دریافت امتیازهای مشخص انجام شود. امروز اما سخن از بازگشایی ۶ روزه است؛ تغییری که نشان می‌دهد، زمان به زیان ایران حرکت کرده است. از سوی دیگر با توجه به ادامه رفت‌وآمد کشتی‌ها، مسئله هرمز دیگر برای آمریکا اهمیتی که در ابتدای بحران داشت را ندارد. به بیان دیگر برگی که می‌توانست در مذاکرات به‌عنوان یک اهرم جدی مورد استفاده قرار گیرد به‌تدریج ارزش چانه‌زنی خود را از دست داده است.
ایران پیش‌تر شروطی از جمله پایان محاصره دریایی، آزادسازی دارایی‌های بلوکه شده و پایان جنگ در همه جبهه‌ها را برای بازگشایی مشروط تنگه مطرح کرده بود. اما اکنون به‌نظر می‌رسد، واشنگتن از این مرحله عبور کرده و سطح انتظاراتش را بالا برده است. محتوای پاسخ دولت ترامپ هنوز روشن نیست اما همین تأخیر در پذیرش آن نشان می‌دهد، پیشنهادهای آمریکا احتمالاً سنگین است و تهران برای کنار آمدن با آنها با دشواری روبه‌روست.
با این حال، گزینه‌های ایران نیز بی‌هزینه نیست. فشار اقتصادی روزبه‌روز سنگین‌تر می‌شود و ادامه وضعیت موجود، فضای مانور تهران را محدودتر خواهد کرد. از همین‌رو تأکید رئیس‌جمهور بر تلاش برای بازگشت به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد و دستیابی به یک توافق برد- برد را باید در همین چارچوب دید.
در داخل نیز به‌نظر می‌رسد، موانع سیاسی برای تفاهم کاهش یافته است. جریان‌های مخالف توافق، دست‌کم در شرایط کنونی، با دشواری بیشتری می‌توانند برای مشکلات معیشتی و فشار اقتصادی جامعه پاسخ ارائه کنند. تحولات اخیر و از جمله زندانی شدن حمید رسایی، ضربه‌ای سیاسی به این جریان وارد کرده و توان آن برای اثرگذاری بر فضای تصمیم‌گیری را کاهش داده است. اظهارات پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل نیز نشانه‌ای از افزایش قدرت مانور دولت در این مقطع بود.
اکنون مسئله فقط پاسخ آمریکا نیست؛ مسئله این است که ایران با چه میزان قدرت چانه‌زنی پای میز نشسته است. هرمز نشان داد که حتی مهم‌ترین اهرم‌ها نیز اگر در زمان مناسب به کار گرفته نشوند، می‌توانند پیش از آنکه معامله آغاز شود، ارزش خود را از دست بدهند. در چنین شرایطی، نحوه پاسخ ایران به پیشنهاد آمریکا اهمیت ویژه‌ای پیدا خواهد کرد و قبل از آنکه زمان بار دیگر به ضرر ایران تمام شود باید برای خروج از بن‌بست و جلوگیری از وخامت بیشتر اوضاع کاری کرد.