پیام سپاهان - تسنیم / متن پیش رو در تسنیم منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
تجربه برجام نشان داد؛ در طول دوره معافیتهای فروش نفت، امکان افشای شبکههای صادراتی وجود دارد.
در شرایطی که برخی گزارشها از ایجاد یک بازه زمانی محدود 60روزه برای تسهیل یا تعلیق بخشی از محدودیتهای مرتبط با فروش نفت ایران و مشتقات آن سخن میگویند، بحثهایی درباره نحوه بهرهبرداری از این فرصت احتمالی در محافل کارشناسی مطرح شده است.
برخی تحلیلگران با اشاره به تجربه اجرای برجام معتقدند در آن دوره، صادرات نفت ایران از حدود 1.5 میلیون بشکه در روز پیش از توافق، به حدود 2.4 تا 2.5 میلیون بشکه در مقطع اجرای توافق افزایش یافت، اما پس از خروج آمریکا از برجام، صادرات نفت کشور بهشدت کاهش یافته در مقاطعی به حدود 200 تا 300 هزار بشکه در روز رسید.
در این تحلیلها تأکید میشود که یکی از چالشهای مهم آن دوره، آسیبپذیر شدن شبکههای فروش نفت و بهاصطلاح شبکههای غیررسمی یا «سایه» بوده است؛ شبکههایی که بهگفته برخی کارشناسان، در جریان تشدید تحریمها شناسایی یا محدود شدند و بخشی از ظرفیت صادراتی کشور را تحتتأثیر قرار دادند،
بر همین اساس، برخی کارشناسان ابراز نگرانی میکنند که در صورت استفاده مجدد از همین سازوکارهای غیررسمی در یک بازه زمانی محدود، احتمال افشای مجدد این مسیرها و شناسایی آنها توسط طرفهای تحریمی وجود داشته باشد؛ موضوعی که میتواند در صورت عدم توافقهای پایدار، به کاهش مجدد صادرات نفت ایران منجر شود.
در بخش دیگری از این تحلیلها به اظهارات برخی مقامات آمریکایی از جمله «جیدی ونس» معاون رئیسجمهور این کشور اشاره شده است که در پاسخ به پرسشهایی درباره اثرگذاری برخی تعلیقهای مقطعی در حوزه تحریم نفتی ایران، تأکید کرده بود این اقدامات لزوماً امتیاز راهبردی تعیینکننده محسوب نمیشوند. برخی تحلیلگران این اظهارات را در چارچوب مدیریت افکار عمومی داخلی آمریکا یا همچنین تنظیم عرضه در بازار جهانی نفت ارزیابی میکنند.
از سوی دیگر، بخشی از کارشناسان معتقدند هرگونه افزایش موقت در عرضه نفت ایران و سایر تولیدکنندگان، میتواند علاوه بر اثرگذاری بر قیمت جهانی نفت، بهعنوان ابزاری برای تعدیل فشارهای بازار و مدیریت روابط انرژی میان آمریکا و چین نیز مورد استفاده قرار گیرد،
با این حال، دیدگاههای انتقادی تأکید دارند که در چنین شرایطی، اولویت سیاستگذاری باید بر تثبیت و تقویت سازوکارهای پایدار فروش نفت، کاهش آسیبپذیری شبکههای صادراتی و استفاده از فرصتهای دیپلماتیک برای رفع محدودیتهای ساختاری متمرکز باشد.
این دیدگاهها همچنین بر این نکته تأکید دارند که در هرگونه توافق یا بازه تنفسی در محدودیتها، لازم است ابتدا داراییهای مسدودشده تعیین تکلیف شود و مسیرهای رسمی و پایدار فروش نفت تقویت شود و سپس درباره گسترش ظرفیت صادراتی تصمیمگیری شود.