پیام سپاهان

آخرين مطالب

مردی که تا امروز درست فهمیده نشد مقالات

مردی که تا امروز درست فهمیده نشد
  بزرگنمايي:

پیام سپاهان - هم میهن /متن پیش رو در هم میهن منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
عبدالجواد موسوی| دوم آذرماه که برسد، صدمین سالروز تولد جلال آل‌احمد است؛ مردی که به‌دلیل سوء‌تفاهم‌های فرامتنی انبوهی که پیرامون او را احاطه کرده‌اند، هیچ‌گاه درست فهمیده نشد. بااینکه یکی از سرراست‌ترین روشنفکران ما بود و چیزی که با آن از اساس بیگانه بود ابهام و پیچیدگی بود، اما همین آثار ساده و روشن هم درست فهمیده نشدند و اصلاً شاید درست‌تر این است که بگویم اصلاً درست خوانده نشد تا چه‌رسد به فهمیده‌شدن.
حکومتی‌ها بزرگترین جفا را در حقش کردند؛ با بزرگراه به‌نامش زدن و جایزه 110 سکه‌ای به‌نام او برگزار کردن. به‌احتمال قریب به یقین، نیت‌شان خیر بوده و با این‌کارها دست‌کم می‌خواستند ارادت‌شان را به آل‌احمد نشان دهند اما حاصل کارشان، ساختن یک شمایل حافظ وضع موجود بود از نویسنده‌ای که به دنیا آمده بود برای به‌هم‌زدن بازی. به دنیا آمده بود تا شر به‌پا کند و مزاحم خور و خواب دیگران شود. به دنیا آمده بود تا عیش دیگران را منغص کند. کافی است کسی دو، سه اثر از آثار شاخص جلال را بخواند تا بفهمد این نویسنده به‌هیچ‌وجه نمی‌تواند نویسنده معیار نظام جمهوری اسلامی باشد. در این ادعا نه تخفیف جلال نهفته است، نه تمجید او؛ صرفاً توصیف می‌کنم. ممکن است بعضی از شعارهای جلال در ظاهر با شعارهای رسمی نظام همخوانی داشته باشد، اما این نگاه بسیار سطحی و نازل است. کلیت آل‌احمد هیچ ربطی به نظام مستقر ندارد. او یک نویسنده است. یک روشنفکر تمام‌عیار. یک روشنفکر به‌معنای امروزی کلمه که حتی ربطی به روشنفکر دینی هم ندارد. روشنفکری که به‌اقتضای جامعه روشنفکری آن روزگاران، اگرچه ضدغرب است و به‌دنبال ریشه‌های بومی و خودی برای مبارزه با استعمار، اما در این ‌راه اصلاً و ابداً به شریعت اسلامی و مفاهیمی ازاین‌دست اعتنایی ندارد و اگر هم گاهی گریزی به این‌عوالم می‌زند، صرفاً به‌دنبال دستاویزی است برای پیشبرد اهدافی که در ذهن دارد؛ یعنی استفاده ابزاری از این مفاهیم. چنین چیزی را به‌دلیل صداقت ذاتی و منحصربه‌فردش اصلاً پنهان هم نمی‌کند. بااین‌حال از آن‌جایی که درست خوانده نشده، کمتر کسی به این موضوع توجه می‌کند.
روشنفکران هم که اغلب آن‌ها در شتابزدگی و سیاستزدگی دست‌کمی از حکومتی‌ها ندارند، روی دیگر علت عدم درست‌فهمیدن جلال بودند. آن‌ها با خلاصه‌کردن جلال در سیاست و گیردادن به همان جمله‌ای که جلال در ستایش شیخ فضل‌الله نوری گفته بود، از جلال چهره‌ای تک‌ساحتی ساختند و سبب شدند جلال قصه‌نویس، گزارش‌نویس، جستارنویس و منتقد کمتر جلوه کند. کار را به جایی رساندند که حتی آخوندبودن پدر جلال، به یکی از جرائم نابخشودنی او بدل شد. خیلی‌های‌شان برای اینکه کماکان محبوب بمانند، از جلال اعلام‌برائت کردند و سعی کردند اگر سهمی در شکل‌گیری وضع موجود داشتند، آن را به‌نام جلال ثبت کنند تا از اعتراض‌های احتمالی در امان بمانند.
نتیجه تلاش آن‌طرفی‌ها و این‌طرفی‌ها این شد که یک نویسنده به‌شدت جدی و تاثیرگذار در حوزه نثر فارسی، عالم روشنفکری، نقد ادبی و هنری و طرح مسائل بنیادین نظری، تبدیل شود به یک چهره مغشوش و مبتذل که حتی مجریان دلقک شبکه «من و تو» هم به‌راحتی و سادگی درباره او اظهارنظر می‌کنند و عوام کالانعام را علیه او می‌شورانند تا آنجا که از قتل‌های زنجیره‌ای تا گران‌شدن سیب‌زمینی را تقصیر سیدجلال آل‌احمد بیندازند.
بیش از نیم‌قرن از مرگ جلال می‌گذرد اما ما هنوز فرصت آن‌که او را درست بخوانیم و فهم کنیم، پیدا نکرده‌ایم. شاید این از اقتضائات زمانه شتابزده ماست که مجال مواجهه درست و منصفانه با هیچ پدیده‌ای را برای‌مان فراهم نمی‌آورد. واقعاً تعجب می‌کنم در چنین روزگاری که حتی آل‌احمد و شریعتی، درست خوانده و فهم نمی‌شوند، بزرگواری چون دکتررضا داوری‌اردکانی از این‌که آثارش را درست نخوانده و نفهمیده‌اند، گله‌مند است. بگذریم.
در دیباچه کتاب ارزیابی شتابزده، جلال از قول استادش، عباس اقبال نقل می‌کند که تا 100سال از یک واقعه نگذشته باشد، نمی‌توان درباره آن اظهارنظر درستی کرد. جلال متعرض می‌شود که من اگر همین الان نگویم که از این آش دهانم سوخت، فردا آش سرد می‌شود و سار از درخت می‌پرد و... الخ. حقیقتش این است که من با این‌که سال‌ها با جلال هم‌عقیده بودم و در شمار مخالفان سخن استاد اقبال، اما تازگی‌ها دارم به این نتیجه می‌رسم که حق با اقبال است. دست‌کم درباره خود جلال که حقیقتاً یک‌ واقعه بود، این حرف مصداق دارد. 100سال از تولدش می‌گذرد، اما ما هنوز نتوانسته‌ایم قضاوتی صحیح و منصفانه نسبت به او داشته باشیم. 
بازار

لینک کوتاه:
https://www.payamesepahan.ir/Fa/News/795005/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

بارش‌ها از 24 خرداد در شمال غرب کشور تشدید می‌شود

تشدید بارش‌ها از 24 خرداد در شمال غرب کشور

تریلری از گیم‌پلی بازی Mecha Break منتشر شد

طرفداران خواستار تخریب‌پذیری بیشتری در GTA 6 هستند

مدیرکل بنیاد کرمانشاه: بنیاد کرمانشاه 2600 تاریخ شفاهی را ثبت کرده است

مسئول هماهنگی ستادهای مردمی قالیباف در استان اصفهان منصوب شد

تسلیت نماینده مدیران رسانه‌ها به مدیر مسئول «عصر اصفهان»

آمار کاربران iOS 17 تا پیش از WWDC 2024 منتشر شد

قیمت گلکسی زد فولد 6 فاش شد

تریلر Enotria: The Last Song را تماشا کنید

خاندوزی: اقتصاد ایران از وضعیت اضطرار خارج شده است

داستانک/ سزای کسی که با خر طرف بشه

پای کدفروشان موبایل به پرونده پولشویی باز می‌شود؟

ایربادهای جدید جبرا معرفی شدند؛ اولین در جهان با کیس هوشمند مجهز به بلوتوث LE

اتحادیه اروپا فلج شد

پیش بینی قیمت طلا و سکه 24 خرداد 1403/ طلای جهانی بازار ایران را صعودی می‌کند؟

ائمه جمعه و جماعات اصفهان خواستار ائتلاف نامزدهای «جبهه انقلاب» شدند

2 سوداگر میراث فرهنگی در اصفهان دستگیر شدند

شاعرانه/ پیمبرِ تواَم ای عشق! بی عبا و کتاب

افزایش 100 برابری سرعت CPU‌ با یک فناوری جدید

نحوه دریافت اینترنت رایگان هدیه دولت

هشدار به هواداران سیاه

کودک به شدت زخمی شده فلسطینی که به دنیا بازگشت

هم میهن مطرح کرد: اصلاح‌طلبی صادقانه

یورش خونین اسرائیل به کرانه باختری با نیروهای ویژه و بالگردهای آپاچی

سرنوشت همکاری‌های ایران و روسیه چه می‌شود؟

دیدار فرمانده مرکز مقاومت بسیج بنیاد شهید و امور ایثارگران با فرمانده سپاه خوزستان

حقابه تالاب «گاوخونی» روی کاغذ مانده است

قند است یا دهانت؟

شیائومی 14 Civi معرفی شد؛ نمایشگر بدون حاشیه و دوربین سلفی دوگانه

تیم شهردار در ستاد

یک اقتصاددان: دولت اصلاحات بهترین دولت پس از جنگ بود

دبیرکل حزب موتلفه: اصلاح‌طلبان ایده ندارند

دیدار فرمانده مرکز مقاومت بسیج بنیاد شهید و امور ایثارگران کشور با فرمانده سپاه خوزستان

«حافظه شهر» سرمایه فرهنگی آن است/ آینده را می‌توان با موزه شکل داد

توسعه و پیشرفت با مشارکت مردم معنا پیدا می‌کند

پیام تبریک رئیس شورای شهر اصفهان به رئیس مجلس قانون‌گذاری سن پترزبورگ برای روز ملی روسیه

نیاز 5 هزار میلیارد ریال اعتبار برای ساخت و بهسازی 50 مدرسه در کاشان

احداث 30 هزار کلاس درس در دولت شهید جمهور

رئیس جمهور شهید مرد روزهای سخت و کارهای پیچیده بود

اجلاسیه392 زن شهیده اهل سُنّتِ آذربایجان‌غربی برگزار می‌شود

حذفیات حاشیه‌ساز کتابخانه ملی چیست؟

وقتی وزیر پزشکیان داشت در بم دیوار می‌چید!

جنگ روانی

برپایی نمایشگاه‌ عفاف و حجاب در اصفهان/2 مجوز در هفته برای مشاغل خانگی صادر می شود

قوی بودن داره ما رو میکشه!

کوالکام: تعدادی از لپ‌تاپ‌های اسنپدراگون، مودم 5G هم خواهند داشت

دست‌اندازهای احیای روابط ایران و بحرین

دستپخت سیستم بیمار اقتصاد ایران را می‌بینید؟

ادعای وزیر کار: نرخ بیکاری تک رقمی شد