پیام سپاهان - خراسان / تحولات نظامی ماه‌های اخیر و تجربه دو جنگ در یکسال ونیم گذشته، ضرورت بازنگری در برخی مؤلفه‌های دکترین دفاعی ایران را بیش از پیش مطرح کرده است؛ بازنگری که اکنون رهبر انقلاب، فرماندهان نظامی، مجلس خبرگان رهبری و اکثریت مردم بر تحقق آن تاکید می کنند و موضوعاتی همچون تغییر دکترین دفاعی، ایجاد بازدارندگی مؤثرتر و بررسی خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) را در کانون توجه قرار داده است.
در همین زمینه، سخنگوی سپاه پاسداران، ۱۶ آبانماه درباره احتمال برداشته شدن محدودیت پیشین برد موشک‌های ایران اعلام کرد: «این محدودیت برای ما برداشته شده است؛ اما باید در عمل از این قابلیت‌ها رونمایی کنیم و پیش از آن نباید صرفاً شعار بدهیم.» رونمایی از یکی از شهرهای موشکی زیرزمینی نیروی هوافضای سپاه در ۱۹ آبان، با حضور رئیس ستادکل نیروهای مسلح و فرمانده نیروی هوافضای سپاه نیز باردیگر ظرفیت‌های زیرساختی و عملیاتی کشور در حوزه موشکی و پهپادی را به نمایش گذاشت؛ رونمایی که در کنار اظهارات اخیر سخنگوی سپاه، این پرسش را برجسته‌تر می‌کند که شگفتانه‌های بعدی ایران در حوزه موشکی تا چه برد و گستره جغرافیایی را دربرخواهد گرفت؟
از سقف ۲۰۰۰ کیلومتر تا اهداف فرامنطقه‌ای
مهدی بختیاری، کارشناس مسائل نظامی، در گفت‌وگو با خراسان با اشاره به ضرورت بازنگری در دکترین دفاعی کشور اظهار کرد: دو جنگ اخیر نشان داد که ایران متناسب با شرایط جدید میدان نبرد، ناگزیر از بازنگری در برخی شیوه‌های دفاعی و عملیاتی خود است و باید برای مواجهه با تهدیدهایی در ابعاد و فواصل جغرافیایی متفاوت، ظرفیت‌های جدیدی را درنظر بگیرد.
وی با اشاره به محدودیت پیشین برد ۲۰۰۰ کیلومتری موشک‌های بالستیک ایران افزود: با توجه به تحولات نظامی و ضرورت پاسخ‌گویی به تهدیدات در گستره جغرافیایی وسیع‌تر، موضوع عبور از این محدودیت مطرح است و در آینده باید منتظر رونمایی از موشک‌هایی با بردهای فراتر از ۲۰۰۰ کیلومتر باشیم. به گفته این کارشناس، تغییر در سقف برد موشکی، دامنه اهدافی را که در محاسبات دفاعی ایران قرار می‌گیرند، از محدوده پیرامونی فراتر می برد.
بختیاری در تشریح ابعاد این تحول، هدف قراردادن شناورهای آمریکایی در فاصله‌های دورتر از مرزهای ایران را یکی از ظرفیت‌های معادلات آینده دانست و تصریح کرد: پایگاه‌های نظامی آمریکا در خارج از منطقه، خصوصاً پایگاه دیگو گارسیا در اقیانوس هند در زمره اهدافی قرار دارند که با افزایش برد موشکی، امکان قرار گرفتن آن‌ها در دایره تهدید فراهم است.اهمیت اشاره به دیگو گارسیا از آن روست که این پایگاه یکی از مهم‌ترین موقعیت‌های راهبردی آمریکا در اقیانوس هند به شمار می‌رود و در عملیات‌های نظامی فرامنطقه‌ای واشنگتن، نقش پشتیبانی دارد. فاصله این پایگاه از جنوبی‌ترین نقاط ایران نیز حدود ۳۸۰۰ کیلومتر برآورد می‌شود؛ بنابراین، تحقق چنین قابلیتی مستلزم توسعه موشک‌هایی با بردی فراتر از ظرفیت‌های اعلام‌شده پیشین است. به این ترتیب، اگر ارزیابی بختیاری محقق شود، دامنه تهدید موشکی ایران می‌تواند از پایگاه‌های نزدیک آمریکا در منطقه فراتر رود و نقاطی دورتر در اقیانوس هند و برخی کشورهای اروپایی را در محاسبات دفاعی واشنگتن وارد کند.
کلاهک‌های هوشمند و پهپادهای دوربرد؛ برگ‌های دیگر بازدارندگی
این کارشناس مسائل نظامی در ادامه با تشریح روند توسعه توان موشکی ایران، به تغییراتی فراتر از افزایش برد اشاره کرد و گفت: پیشرفت موشکی کشور صرفاً به افزایش برد محدود نمانده و در حوزه دقت اصابت، قدرت تخریب و فناوری کلاهک‌ها نیز تحولات قابل‌توجهی رخ داده است. استفاده از کلاهک‌های هدایت‌شونده و سرجنگی‌های جداشونده از جمله ظرفیت‌هایی است که می‌تواند بر دقت و اثربخشی موشک‌ها در میدان نبرد تأثیر بگذارد.
بختیاری همچنین با اشاره به جایگاه پهپادها در راهبرد دفاعی ایران، پهپاد شاهد ۱۳۶ را نمونه‌ای از ظرفیت‌های این حوزه دانست و برد عملیاتی آن را در حدود ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ کیلومتر بیان کرد. به گفته وی، مزیت پهپادها تنها به برد قابل‌توجه آن‌ها محدود نیست؛ هزینه تولید و به‌کارگیری پایین‌تر در مقایسه با بسیاری از سامانه‌های گران‌قیمت پدافندی، می‌تواند معادله هزینهفایده را برای طرف مقابل دشوار کند. به بیان دیگر، مقابله با موجی از پهپادهای کم‌هزینه، ممکن است طرف مقابل را به مصرف موشک‌های رهگیر بسیار گران‌قیمت وادار کند.
وی در عین حال، تقویت توان هوایی کشور را ضروری دانست و تأکید کرد: موشک و پهپاد به‌تنهایی نمی‌توانند جایگزین کامل جنگنده‌های پیشرفته شوند و قدرت هوایی همچنان یکی از مؤلفه‌های مستقل و تعیین‌کننده در ساختار دفاعی کشور است. از این منظر، بازنگری در دکترین دفاعی صرفاً به افزایش برد موشک‌ها یا توسعه پهپادها محدود نمی ماند، بلکه نوسازی و تقویت سایر اجزای قدرت نظامی را نیز دربرمی گیرد.
پایگاه های اروپایی آمریکا که شانس دریافت اولین شگفتانه ایران را دارند
بر اساس داده‌های کنگره آمریکا، شبکه رسمی پایگاه‌های آمریکا در اروپا شامل ۳۱ پایگاه دائم و ۱۹ سایت نظامی است. در جنگ اخیر پایگاه های لاژس در پرتغال، رامشتاین در آلمان و سودا در یونان نیز نقش پشتیبانی از نظامیان تروریست آمریکا را برعهده داشتند. همچنین پایگاه فیرفورد، میلدنهال و لیکنهیت در انگلیس که میزبان هواپیماهای آمریکایی هستند نیز می توانند در فهرست اهداف فرامنطقه ای موشک های ایرانی باشند و البته در کنار آن ها می توان پایگاه ایستر و آوُر در فرانسه و سایر پایگاه های ارتش تروریستی آمریکا در ایتالیا، رومانی و بلغارستان را نیز به عنوان میزبانان احتمالی شگفتانه های ایرانی برشمرد.