پیام سپاهان - اصفهان- مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان گفت: با وجود خشکسالی، خطر سیلاب پابرجا ست و ۵۲۴ پل غیراستاندارد همراه با تصرف حریم رودخانه‌ها، زنگ خطر بارش‌های پاییزی را به صدا درآورد.
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها - مریم یاوری: با نزدیک شدن به آغاز بارش‌های پاییزی، آمادگی دستگاه‌های اجرایی برای پیشگیری از سیلاب و کاهش خسارات احتمالی اهمیت بیشتری پیدا کرده است. ساماندهی رودخانه‌ها، اصلاح پل‌های حادثه‌خیز، تقویت نیروهای امدادی و مدیریت منابع آب از جمله اقداماتی است که در استان اصفهان دنبال می‌شود.
منصور شیشه‌فروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان، در گفتگو با خبرنگار مهر، درباره پیش‌بینی بارش‌های پاییزی، اقدامات پیشگیرانه، آمادگی نیروهای امدادی، طرح‌های آبخیزداری، جبران خسارات و برنامه‌های مدیریت مصرف انرژی توضیح داد که در ادامه می خوانیم.
*با توجه به پیش‌بینی‌های هواشناسی، وضعیت بارش‌های پاییزی در استان اصفهان چگونه ارزیابی می‌شود و چه آمادگی‌هایی برای مواجهه با بارندگی‌ها در نظر گرفته‌اید؟
بر اساس پیش‌بینی مدل‌های هواشناسی، انتظار می‌رود از اواخر مهرماه تا پایان فصل پاییز، شرایط بارشی تقویت شود. برآوردهای اولیه از احتمال افزایش بارش‌ها در محدوده ۳۰ تا ۴۰ درصد حکایت دارد، اما باید توجه داشت که پیش‌بینی‌های بلندمدت قطعی نیستند و وضعیت بارش‌ها باید به‌صورت مستمر از سوی کارشناسان هواشناسی بررسی شود.
استان اصفهان در سال‌های اخیر با خشکسالی‌های متوالی مواجه بوده و بخش عمده‌ای از پهنه استان تحت تأثیر این شرایط قرار گرفته است. حدود ۹۸ درصد از مساحت استان با درجاتی از خشکسالی روبه‌رو بوده و میزان بارش در سال زراعی گذشته نیز حدود ۴۰ میلی‌متر گزارش شده است.
با وجود تداوم خشکسالی، نمی‌توان احتمال وقوع بارش‌های شدید و سیلاب‌های نقطه‌ای را نادیده گرفت. بارش‌های شدید در مدت کوتاه ممکن است در برخی مناطق، به‌ویژه در مسیر رودخانه‌ها، مسیل‌ها و مناطق مستعد، موجب جاری شدن روان‌آب و بروز خسارت شود.
به همین دلیل، دستگاه‌های اجرایی باید آمادگی لازم را داشته باشند و اقدامات پیشگیرانه را پیش از وقوع بارندگی‌ها انجام دهند. شناسایی نقاط حادثه‌خیز، بررسی وضعیت پل‌ها، بازگشایی مسیر رودخانه‌ها و مسیل‌ها، آماده‌سازی تجهیزات و هماهنگی میان دستگاه‌های امدادی و خدمات‌رسان از جمله اقداماتی است که در این زمینه دنبال می‌شود.
*وضعیت خشکسالی و منابع آبی استان چگونه است و این شرایط چه تأثیری بر برنامه‌ریزی مدیریت بحران دارد؟
استان اصفهان دارای ۳۵ دشت است که ۲۹ دشت آن با مشکلات ناشی از کم‌آبی و افت سطح آب‌های زیرزمینی مواجه هستند. خشکسالی‌های متوالی فشار زیادی بر منابع آب استان وارد کرده و مدیریت منابع آبی را به یکی از موضوعات مهم و مستمر تبدیل کرده است.
در چنین شرایطی، برنامه‌ریزی برای مقابله با سیلاب باید هم‌زمان با مدیریت خشکسالی انجام شود. خشکسالی به معنای منتفی شدن خطر سیلاب نیست؛ زیرا بارندگی شدید در مدت کوتاه، به‌ویژه در مناطقی که ظرفیت نفوذ آب محدود است یا مسیرهای طبیعی عبور روان‌آب دچار انسداد شده‌اند، می‌تواند خطرآفرین باشد.
از این رو، لازم است دستگاه‌های مسئول علاوه بر پیگیری برنامه‌های مدیریت مصرف آب، برای عبور ایمن روان‌آب‌ها و کاهش خسارات ناشی از بارندگی‌های شدید نیز آمادگی داشته باشند.
*چه زیرساخت‌هایی برای پایش شرایط جوی و شناسایی وضعیت بارش‌ها در استان وجود دارد؟
پایش شرایط جوی و اطلاع‌رسانی به‌موقع، از مهم‌ترین اقدامات در مدیریت بحران است. در استان اصفهان حدود ۱۸۷ ایستگاه هواشناسی، سینوپتیک و باران‌سنجی وجود دارد که در پایش وضعیت جوی و ثبت اطلاعات مربوط به بارندگی‌ها نقش دارند.
اطلاعات این ایستگاه‌ها برای ارزیابی شرایط جوی، بررسی تغییرات بارش و شناسایی مناطق در معرض خطر اهمیت دارد. بر اساس داده‌های هواشناسی و گزارش‌های دستگاه‌های مسئول، وضعیت مناطق مختلف بررسی می‌شود تا در صورت پیش‌بینی بارش‌های شدید، اقدامات لازم در زمان مناسب انجام گیرد.
همچنین لازم است دستگاه‌های اجرایی، شهرداری‌ها و دهیاری‌ها نسبت به هشدارهای هواشناسی حساس باشند و پیش از وقوع بارندگی، اقدامات ضروری را برای کاهش خطر انجام دهند.
*یکی از موضوعات مهم در پیشگیری از سیلاب، بازگشایی رودخانه‌ها و مسیل‌هاست. در این زمینه چه اقداماتی انجام شده است؟
بازگشایی مسیر رودخانه‌ها و مسیل‌ها و جلوگیری از انسداد مسیر عبور آب، از اقدامات مهم پیشگیرانه در برابر سیلاب است. در این زمینه، وظایف دستگاه‌های مسئول مشخص شده و هر دستگاه باید متناسب با محدوده مسئولیت خود اقدامات لازم را انجام دهد.
بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، شرکت آب منطقه‌ای مسئولیت بازگشایی ۱۲ کیلومتر از مسیرهای تعیین‌شده را بر عهده دارد. همچنین شهرداری‌ها باید هشت کیلومتر و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی پنج کیلومتر از مسیرهای مشخص‌شده را ساماندهی و بازگشایی کنند.
این اقدامات باید پیش از وقوع بارندگی‌های مؤثر انجام شود؛ زیرا وجود نخاله، رسوبات، ساخت‌وسازهای غیرمجاز یا هرگونه مانع در مسیر رودخانه‌ها و مسیل‌ها می‌تواند ظرفیت عبور آب را کاهش دهد و خطر آب‌گرفتگی و سیلاب را افزایش دهد.
همکاری دستگاه‌های اجرایی و نظارت مستمر بر اجرای تکالیف تعیین‌شده، در کاهش خطرات ناشی از بارش‌های شدید اهمیت دارد.
*چه تعداد پل نیازمند اصلاح شناسایی شده‌اند و روند رفع مشکلات این پل‌ها چگونه است؟
در بررسی‌های انجام‌شده، ۵۲۴ پل شناسایی شده‌اند که ظرفیت لازم برای عبور سیلاب را ندارند و باید از نظر فنی مورد بررسی و اصلاح قرار گیرند.
از این تعداد، تاکنون ۳۷ پل اصلاح شده است. با توجه به اهمیت این زیرساخت‌ها در عبور جریان آب و جلوگیری از بروز خسارت، لازم است دستگاه‌های مسئول روند اصلاح سایر پل‌ها را نیز پیگیری کنند.
پل‌هایی که از ظرفیت کافی برای عبور جریان آب برخوردار نیستند، ممکن است هنگام بارندگی‌های شدید به مانعی در مسیر رودخانه تبدیل شوند و با تجمع آب در بالادست، خطر آب‌گرفتگی و خسارت به مناطق پیرامونی را افزایش دهند.
به همین دلیل، شناسایی پل‌های آسیب‌پذیر، بررسی ظرفیت عبور آب و اجرای اقدامات اصلاحی باید در اولویت برنامه‌های پیشگیرانه قرار گیرد.
*در زمینه لایروبی و ساماندهی رودخانه‌ها چه اقداماتی انجام شده است؟
در سال جاری، حدود ۴۰ کیلومتر از مسیر رودخانه‌ها لایروبی شده و ۱۰۰ هکتار از بستر و حریم رودخانه‌ها آزادسازی شده است. همچنین عملیات ساماندهی در حدود دو کیلومتر از مسیرها انجام شده است.
در کنار این اقدامات، مطالعات ساماندهی حدود ۹۶۶ کیلومتر از مسیر رودخانه‌ها نیز در دستور کار قرار گرفته است تا وضعیت مسیرها بررسی و اقدامات لازم برای کاهش خطر سیلاب مشخص شود.
در مجموع اقدامات انجام‌شده طی سال‌های گذشته نیز حدود ۴۱۳ کیلومتر لایروبی رودخانه‌ها، یک‌هزار و ۶۱۶ کیلومتر آزادسازی بستر و حریم، ۱۴ کیلومتر ساماندهی و ۷۶۸ کیلومتر نشانه‌گذاری حریم و بستر رودخانه‌ها ثبت شده است.
این اقدامات با هدف افزایش ظرفیت عبور جریان آب، جلوگیری از تجاوز به بستر و حریم رودخانه‌ها و کاهش احتمال خسارت در زمان بارندگی‌های شدید انجام می‌شود.
البته نگهداری مسیرها و جلوگیری از ایجاد موانع جدید نیز به‌اندازه عملیات اجرایی اهمیت دارد و باید به‌صورت مستمر پیگیری شود.
*شهرداری‌ها برای کاهش خطر آب‌گرفتگی معابر و مدیریت روان‌آب‌های شهری چه مسئولیتی دارند؟
در استان اصفهان ۱۱۴ شهرداری فعالیت می‌کنند و هر یک از شهرداری‌ها باید متناسب با شرایط جغرافیایی و زیرساختی شهر خود، اقدامات لازم را برای مدیریت آب‌های سطحی و کاهش خطر آب‌گرفتگی انجام دهند.
یکی از موضوعات مهم در این زمینه، جداسازی آب مورد استفاده برای آبیاری فضای سبز از آب شرب است که در شهرداری‌های استان انجام شده است. همچنین حدود ۶۰ درصد شهرداری‌ها مطالعات مربوط به جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی را در دستور کار دارند.
اجرای طرح‌های هدایت آب‌های سطحی، لایروبی کانال‌ها، پاک‌سازی مسیرهای انتقال روان‌آب و رفع موانع موجود در شبکه‌های جمع‌آوری آب، از جمله اقداماتی است که باید پیش از آغاز بارش‌های مؤثر انجام شود.
در شهر اصفهان نیز اقدامات مختلفی برای مدیریت روان‌آب‌ها صورت گرفته است. از جمله این اقدامات می‌توان به ایجاد حدود دو هزار و ۴۰۰ حلقه چاه جذبی، احداث ۱۰ کیلومتر کانال، هوشمندسازی ۱۱۲ مورد از تأسیسات مرتبط با سپتیک و لایروبی ۱۶۰ کیلومتر از کانال‌ها اشاره کرد.
*وضعیت نظارت بر حریم رودخانه‌ها و مقابله با تصرفات غیرمجاز چگونه است؟
حفظ حریم و بستر رودخانه‌ها یکی از الزامات مهم در پیشگیری از خسارات سیلاب است. هرگونه ساخت‌وساز یا تصرف در مسیر طبیعی عبور آب می‌تواند هنگام بارندگی‌های شدید مشکلاتی ایجاد کند و خطر سیلاب را افزایش دهد.
در این زمینه، حدود ۶۰ تیم گشت و بازرسی فعالیت دارند و تخلفات مربوط به حریم رودخانه‌ها را شناسایی و پیگیری می‌کنند.
بر اساس گزارش‌های موجود، ۵۲۱ مورد تخلف مرتبط با تصرف حریم رودخانه‌ها شناسایی شده است. برخورد با این تخلفات و جلوگیری از گسترش تصرفات، برای حفظ ظرفیت طبیعی عبور آب و کاهش خطرات احتمالی ضرورت دارد.
همچنین باید با همکاری دستگاه‌های مسئول، نظارت بر مناطق حساس و نقاطی که احتمال تجاوز به بستر و حریم رودخانه‌ها در آنها وجود دارد، استمرار داشته باشد.
به گزارش خبرنگار مهر، اگرچه استان اصفهان با برخورداری از ۹۸ درصد پهنه‌های درگیر با خشکسالی و کم‌آبی، سال‌هاست با بحران کاهش منابع زیرزمینی و افت سطح آب‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کند اما تجربه حوادث طبیعی نشان داده است که خشکسالی به هیچ وجه به معنای مصونیت در برابر سیلاب‌های نقطه‌ای و ناگهانی نیست.
وجود دشت‌های بحرانی، تصرفات غیرمجاز در حریم و بستر رودخانه‌ها، ۵۲۴ پل ناکارآمد از نظر ظرفیت عبور سیلاب و چالش‌های هدایت روان‌آب‌ها در مناطق شهری و روستایی، زنگ خطری جدی برای فصل بارش‌هاست. مدیریت پیشگیرانه در این استان خشک و پهناور، تنها با هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی، تسریع در لایروبی‌ها، رفع موانع و استمرار نظارت‌های میدانی محقق می‌شود تا استان بتواند با کمترین میزان خسارت از گذرگاه بارش‌های پاییزی عبور کند.