پیام سپاهان - اکو ایران /متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
دولت ترامپ تقریباً تمام بار مصالحه را بر دوش اوکراین گذاشته و فشار چندانی بر مسکو وارد نکرده است تا کارزار خود برای نابودی دولت اوکراین را متوقف کند.
دونالد ترامپ روز شنبه اوکراین را متهم کرد که با حمله به پالایشگاه‌های روسیه، «مشکلی جهانی» ایجاد می‌کند و گفت این کشور باید «رئیس‌جمهور جدیدی انتخاب کند». این اظهارات یک روز پس از آن مطرح شد که او اعلام کرد بازارهای ایالات متحده را به روی گازوئیل روسیه خواهد گشود.
پوتین را نمی‌توان با خرید گازوئیل اغوا کرد
به گزارش نیویورک‌تایمز، چند ساعت پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، گفت ایالات متحده گازوئیل روسیه را خریداری خواهد کرد، کرملین اعلام کرد که مذاکرات برای پایان دادن به جنگ در آینده نزدیک از سر گرفته نخواهد شد. مقام‌ها اعلام کردند که روز شنبه، کم‌تر از یک روز پس از اعلام توافق از سوی ترامپ برای خرید گازوئیل روسیه، حمله‌ای روسیه در شهر زاپوریژیا در اوکراین دست‌کم ۲۰ کشته، از جمله چند کودک، بر جای گذاشت.
ترامپ روز شنبه در گفت‌وگو با خبرنگاران در کاخ سفید گفت ایالات متحده به اوکراین گفت: «شما می‌توانید هر کاری که می‌خواهید با روسیه انجام دهید. اما به پالایشگاه‌ها حمله نکنید، چون این کار مشکلی جهانی ایجاد می‌کند.» او گفت ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، «می‌خواهد برای جهان مشکل ایجاد کند» و افزود: «فکر می‌کنم وقت آن رسیده که اوکراین رئیس‌جمهور تازه‌ای انتخاب کند». او زلنسکی را مسئول ادامه جنگ روسیه علیه این کشور دانست و حملات هوایی کی‌یف را عامل افزایش قیمت گازوئیل در ایالات متحده و سراسر جهان معرفی کرد و گفت: «اون لعنتی بهتره این کار رو متوقف کنه».
اعلامیه ترامپ در روز جمعه، با وجود ممنوعیت صادرات سوخت از سوی روسیه، منتشر شد. پس از آن نیز تحریم‌های ایالات متحده علیه صادرات گازوئیل روسیه تا ماه آوریل لغو شد. به نظر می‌رسید کرملین در مقابل این اقدام هیچ امتیازی نداده است. چند ساعت بعد، مقام‌های روسیه اعلام کردند مذاکرات صلح در آینده نزدیک از سر گرفته نخواهد شد.
یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، شامگاه جمعه در بیانیه‌ای گفت: «درباره اینکه این مذاکرات چه زمانی ممکن است از سر گرفته شوند، فکر خواهیم کرد.»
ترامپ دوباره از زلنسکی عصبانی شد
پس از گذشت بیش از چهار سال از جنگ، اوکراین راهبردی را دنبال کرده که بر حملات میان‌برد و دوربرد متمرکز است؛ حملاتی که خطوط تدارکاتی و زیرساخت‌های نفتی روسیه را به‌شدت هدف قرار داده‌اند. این حملات به اوکراین کمک کرده‌اند پیشروی نیروهای روسیه را متوقف کند و حتی بخشی از سرزمین‌های ازدست‌رفته را پس بگیرد. بااین‌حال، ترامپ روز شنبه این حملات را به افزایش قیمت سوخت مرتبط دانست؛ قیمت‌هایی که امسال پس از حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران جهش کردند.
ترامپ درباره زلنسکی گفت: «او می‌خواهد برای جهان مشکل ایجاد کند. او می‌خواهد برای کشاورزان و دامداران ما، از طریق سوخت گازوئیل، مشکل ایجاد کند؛ چون روسیه بخش بزرگی از گازوئیل موردنیاز سراسر جهان را تأمین می‌کند». روز شنبه، آندری سیبیها، وزیر امور خارجه اوکراین، در واکنش به این اظهارات گفت زلنسکی «از حمایت مردم اوکراین برخوردار است و این مردم حق دارند تصمیم بگیرند.» او افزود: «اظهارات مطرح‌شده از خارج از کشور فقط تأیید می‌کند که او کارش را به‌خوبی انجام می‌دهد.»
تلاش‌های دیپلماتیک اندکی پس از آن به بن‌بست رسیدند که مذاکره‌کنندگان اوکراینی برای دیدار با جرد کوشنر و استیو ویتکاف، فرستادگان ارشد ترامپ، وارد میامی شدند. درست زمانی که قرار بود این مذاکرات آغاز شود، ترامپ گفت‌وگویی طولانی با پوتین از طریق تلفن انجام داد. مقام‌های اوکراینی روز شنبه اعلام کردند مذاکرات میامی بدون دستیابی به پیشرفتی تعیین‌کننده پایان یافته است. زلنسکی شامگاه جمعه، در گفت‌وگویی آنلاین با خبرنگاران، احساس خود از مورد خیانت قرار گرفتن را پنهان نکرد. او گفت: «من معتقدم که از تیم ما صرفاً به‌عنوان پوششی برای پنهان کردن واقعیت استفاده می‌شود و این قطعاً منصفانه نیست».
زلنسکی به سختی تلاش کرده رابطه‌ای باثبات با کاخ سفید حفظ کند؛ این در حالی است که ترامپ آمریکا را به روسیه نزدیک‌تر کرده و از متحدان دموکراتیک سنتی خود دور کرده است. زلنسکی افزود: «قطعاً این شیوه‌ای نیست که شرکا باید با یکدیگر رفتار کنند». او تصمیم ترامپ درباره گازوئیل را «تصمیمی ضعیف» خواند.
تداوم روند ضدکی‌یف دولت ترامپ
برای کی‌یف و متحدان اروپایی آن، مذاکرات کوتاه‌مدت میامی آشکار کرد که دیپلماسی ایالات متحده چگونه از تلاش برای دستیابی به توافق صلحی پایدار فاصله گرفته و به سمت جست‌وجوی قراردادهای تجاری با روسیه حرکت کرده است. دولت ترامپ تقریباً تمام بار مصالحه را بر دوش اوکراین گذاشته و فشار چندانی بر مسکو وارد نکرده است تا کارزار خود برای نابودی دولت اوکراین را متوقف کند.
ترامپ روز شنبه نیز هیچ نشانه‌ای از اینکه پوتین باید امتیازی بدهد، ارائه نکرد. در عوض، رئیس‌جمهور آمریکا گفت زلنسکی «می‌توانست بارها و بارها، بارها و بارها، این جنگ را حل‌وفصل کند، اما خودش انتخاب می‌کند که این کار را نکند». زلنسکی روز شنبه گفت: «در روسیه، هرگونه کاهش فشار را به این معنا می‌گیرند که می‌توانند به جنگ ادامه دهند و به بمباران شهرها ادامه دهند».
دنیل فرید، دیپلمات باسابقه ارشد آمریکایی و سفیر پیشین ایالات متحده در لهستان، گفت: «کاملاً روشن است که روس‌ها هیچ علاقه‌ای به هیچ رویکرد دیپلماتیکی ندارند و صرفاً کنار ایستاده‌اند و منتظرند غرب، ایالات متحده و اوکراینی‌ها با پیشنهادی بزرگ‌تر و بهتر نزد آن‌ها بیایند. وقتی شروع به دنبال کردن آن‌ها می‌کنید، آن‌ها فقط پوزخند می‌زنند و منتظر می‌مانند تا دسته‌گل‌های بزرگ‌تر و بهتری بخرید و جلوی پایشان بیندازید». او گفت ترامپ نه‌تنها امنیت اوکراین، بلکه امنیت اروپا را نیز تضعیف می‌کند و افزود: «تمام این اتفاقات در زمانی رخ می‌دهد که روسیه در حال تشدید جنگ پنهان خود علیه اروپاست، اما ما طوری رفتار می‌کنیم که انگار چنین چیزی در جریان نیست.»
دور زدن اوکراین از سوی ترامپ، الگویی را ادامه می‌دهد که از زمان آغاز دوره دوم ریاست‌جمهوری او شکل گرفته است؛ دوره‌ای که ترامپ در ابتدای آن ادعا می‌کرد می‌تواند جنگ را ظرف ۲۴ ساعت پایان دهد. سال گذشته، کی‌یف با درخواست ترامپ برای برقراری آتش‌بسی فوری و بدون قیدوشرط موافقت کرد، اما مسکو قاطعانه آن را رد کرد. آن دور نخست دیپلماسی، الگویی را شکل داد که همچنان بر مذاکرات حاکم است: اوکراین به‌دلیل موافقت با پیشنهاد، هیچ پاداشی دریافت نکرد و کرملین نیز به‌دلیل مخالفت با آن، هیچ هزینه‌ای نپرداخت.
از آن زمان، امیدها برای دستیابی به صلحی پایدار تا حد زیادی از میان رفته است. در عوض، تنها تعداد انگشت‌شماری از توقف‌های تاکتیکی و آتش‌بس‌های مناسبتی پدیدار شده‌اند که با شتاب اعلام شده‌اند؛ بااین‌حال، زمانی که دولت ترامپ در اواخر سپتامبر، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد، مسیر دیپلماتیک تازه‌ای را آغاز کرد، مقام‌های اوکراینی از میزان امتیازهایی که کوشنر و ویتکاف به روسیه پیشنهاد می‌دادند، شگفت‌زده شدند.
3 مشوق ترامپ برای پوتین
به گفته مقام‌هایی که از مذاکرات اطلاع داشتند، آمریکایی‌ها سه مشوق اقتصادی پرسود را روی میز گذاشتند تا مسکو را به پذیرش آتش‌بسی محدود، چه در زمینه زیرساخت‌های انرژی و چه در دریا، ترغیب کنند. واشنگتن پیشنهاد داد میلیاردها دلار از دارایی‌های دولتی روسیه را که در غرب مسدود شده‌اند، آزاد کند. به گفته این مقام‌ها، این پول به‌عنوان مشوقی اولیه برای برقراری آتش‌بس‌های جزئی در نظر گرفته شده بود، نه پاداشی برای اجرای آن‌ها. این پیشنهاد، طرحی را که سال گذشته برای آزادسازی دارایی‌های روسیه مطرح شده بود، دوباره زنده کرد. در آن زمان، پیشنهاد شده بود که تا سقف ۱۰۰ میلیارد دلار از این دارایی‌ها آزاد شود.
آمریکایی‌ها همچنین بار دیگر طرح فروش بخش‌هایی از شرکت بزرگ نفتی روسیه، لوک‌اویل، را در قالب معامله‌ای چندمیلیارددلاری مطرح کردند. قرار بود این معامله به گروهی از سرمایه‌گذاران خاورمیانه‌ای واگذار شود که برخی از آن‌ها با مذاکره‌کنندگان آمریکایی روابط تجاری داشتند. به گفته مقام‌های آگاه از مذاکرات، ویتکاف و کوشنر همچنین پیشنهاد آمریکا را احیا کردند که به بلاروس، متحد و همسایه کرملین، اجازه می‌داد پتاس صادر کند.
کی‌یف از رد صریح هر یک از این پیشنهادها خودداری کرده، اما خواستار تعیین سازوکارهای حفاظتی شده است؛ برای مثال، اوکراین پیشنهاد کرده که در برابر هر دلار از دارایی‌های مسدودشده روسیه که آزاد می‌شود، مبلغی معادل آن به اوکراین پرداخت شود؛ یا در صورت نقض هرگونه آتش‌بس، تضمین‌هایی برای ارائه کمک نظامی بیشتر به اوکراین در نظر گرفته شود.
بااین‌حال، نارضایتی زلنسکی از واشنگتن در اوایل همین هفته آشکار شد؛ زمانی که او از محل حمله موشکی روسیه به یک ساختمان آپارتمانی در شمال اوکراین بازدید کرد؛ منطقه‌ای که صدها کیلومتر با خطوط مقدم جبهه فاصله دارد. این حمله ۲۲ کشته، از جمله پنج کودک، بر جای گذاشت. این افراد بخشی از بیش از ۱۰۰ غیرنظامی بودند که تنها در هفته گذشته در حملات روسیه کشته شدند.
از زلنسکی درباره اظهارات مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، سؤال شد که گفته بود مذاکرات برای پایان دادن به جنگ به دلیل رسیدن درگیری‌ها به «بن‌بست راهبردی»، «به‌سختی به نتیجه می‌رسند». زلنسکی با ناراحتی به این اظهارات واکنش نشان داد. او گفت: «ما در بن‌بست دیپلماتیک قرار نداریم.» به گفته او، مشکل این است که فشار کافی بر مسکو وارد نمی‌شود. زلنسکی گفت: «کل اقتصاد آن‌ها را از کار بیندازید. دهان روسیه را بدوزید. با فروش محصولات خودتان به آن‌ها، تغذیه‌شان نکنید.»
در نشست روز جمعه در میامی چه گذشت؟
وال‌استریت ژورنال در گزارشی می‌نویسد که نشست میامی بخشی از تلاش آمریکا برای احیای مذاکرات صلح میان روسیه و اوکراین بود؛ مذاکراتی که پس از رسیدن به بن‌بست بر سر خواسته پوتین متوقف شده‌اند. در جریان نشست روز جمعه، مذاکره‌کنندگان آمریکایی از اوکراین و اروپا خواستند در تدوین پیشنهاد تازه‌ای برای پایان دادن روسیه به جنگ مشارکت کنند. به گفته فردی آگاه از این موضوع، این پیشنهاد اختلافات ارضی، رونق اقتصادی پس از پایان درگیری‌ها و ایجاد ساختار امنیتی جدیدی برای روسیه و اروپا را در بر خواهد گرفت.
به گفته چهار نفر آگاه از گفت‌وگوها، در دیداری که روز جمعه در میامی با مقام‌های اوکراینی برگزار شد، جرد کوشنر و استیو ویتکاف بارها به تمام کمک‌هایی اشاره کردند که ایالات متحده در اختیار اوکراین قرار داده است؛ از جمله به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات امنیتی آمریکا. آن‌ها همچنین گفتند کی‌یف باید با درخواست ترامپ برای توقف حملات به پالایشگاه‌ها موافقت کند. به گفته دو نفر از حاضران در این نشست، هیچ تهدید صریحی مبنی بر قطع همکاری اطلاعاتی مطرح نشد؛ بااین‌حال، یکی از این افراد و چند مقام دیگر که در جریان گفت‌وگوها قرار گرفته بودند، گفتند به‌راحتی می‌شد تهدیدی ضمنی را از این اظهارات برداشت کرد. یک مقام آمریکایی انکار کرد که در این نشست هرگونه تهدیدی، چه ضمنی و چه صریح، مطرح شده باشد.
مقام‌های اوکراینی می‌گویند حمله به پالایشگاه‌های روسیه را ادامه خواهند داد؛ پالایشگاه‌هایی که برای تلاش‌های جنگی مسکو پول و سوخت تولید می‌کنند. آن‌ها اعلام کرده‌اند تا زمانی که روسیه نیز با توقف بمباران زیرساخت‌های انرژی اوکراین موافقت نکند، این حملات متوقف نخواهد شد. پوتین پیشنهاد توقف متقابل حملات را رد کرده است.
برای اوکراین، متوقف کردن حملات به پالایشگاه‌های روسیه به معنای چشم‌پوشی از مهم‌ترین اهرم فشار خود برای وادار کردن روسیه به پایان دادن به جنگ خواهد بود. کارزار فزاینده حملات هوایی روسیه علیه شهرها، زیرساخت‌های انرژی و اقتصاد اوکراین، خسارت‌های روزافزونی به بار آورده و در سال جاری هزاران غیرنظامی اوکراینی را کشته یا زخمی کرده است. به گفته فردی آگاه از این موضوع، ترامپ طی یک ماه گذشته بارها در گفت‌وگوهای پشت‌پرده از اوکراین خواسته است حملات به پالایشگاه‌های روسیه را متوقف کند و به دلیل امتناع زلنسکی از پذیرفتن این درخواست‌ها، به‌تدریج از او ناامیدتر شده است.
کدام طرف مسئول ناکامی مذاکرات است؟
بااین‌همه، اهرم‌های فشار ترامپ بر کی‌یف محدود است؛ زیرا او پیش‌تر بخش عمده کمک‌های آمریکا به اوکراین برای دفاع در برابر تهاجم روسیه را که نزدیک به پنج سال از آغاز آن می‌گذرد، متوقف کرده است. با وجود این، تبادل اطلاعات امنیتی همچنان برای ارتش اوکراین ارزشمند است. همچنین تسلیحاتی که آمریکا به متحدان اروپایی خود می‌فروشد تا در اختیار اوکراین قرار دهند، اهمیت زیادی دارد.
اندکی پس از آنکه ترامپ روز شنبه زلنسکی را مورد انتقاد قرار داد، برایان فیتزپاتریک، نماینده جمهوری‌خواه از ایالت پنسیلوانیا، در پیامی در شبکه‌های اجتماعی خطاب به زلنسکی نوشت که کنگره و مردم آمریکا «صددرصد پشت شما ایستاده‌اند.» فیتزپاتریک در پیام خود هیچ اشاره‌ای به اظهارات ترامپ نکرد.
پوتین همچنان بر اجرای کامل اهداف جنگی خود پافشاری می‌کند؛ اهدافی که به معنای تجزیه سرزمینی اوکراین و برقراری دوباره نفوذ سیاسی روسیه بر بخش‌های باقی‌مانده این کشور است. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند اوکراینی‌ها که از جنگ فرسایشی خسته شده‌اند، از آتش‌بسی که خطوط مقدم را در وضعیت فعلی تثبیت کند حمایت می‌کنند، اما خواسته‌های کرملین را نمی‌پذیرند.