پیام سپاهان - کاشان - ابیانه فقط مجموعهای از خانههای سرخ و کوچههای تاریخی نیست؛ اینجا لباس، غذا، آیین، بازیهای بومی و خاطرات مردم، میراثی زنده را روایت میکنند که با گذشت نسلها همچنان جریان دارد.
خبرگزاری مهر، گروه استانها - هادی نجف زاده: اینجا در میان کوههای کرکس، روستایی ایستاده که تاریخ را نمیتوان فقط در دیوارهای خشتی و کوچههای باریکش جستجو کرد. ابیانه، در نگاه نخست با خانههای سرخرنگ و معماری پلکانیاش گردشگر را متوقف میکند، اما چند قدم که در کوچههایش راه بروی، میبینی بخشی از گذشته هنوز در زندگی مردم جریان دارد؛ در لباس زنان، غذاهای محلی، آیینها، بازیهای بومی، خاطرات مدرسه و حتی در شیوهای که اهالی پس از سالها زندگی در شهرهای بزرگ، هنوز خود را وابسته به این روستا میدانند.
در یکی از روزهای پایانی تابستان، ابیانه میزبان جشنواره «حرکت و برکت» است؛ جشنوارهای که بازیهای بومی و محلی و حضور گردشگران، فضای متفاوتی به روستا داده است. صدای گردشگران در کوچهها با صدای اهالی درهم میآمیزد و لباسهای رنگارنگ زنان، در میان دیوارهای سرخرنگ روستا، تصویری میسازد که شاید برای گردشگر یک قاب دیدنی باشد، اما برای مردم ابیانه بخشی از زندگی روزمره و هویت آنهاست.
لباس ما فقط لباس نیست، هویت است
یکی از زنان بومی ابیانه درباره پوشش زنان روستا در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: لباس محلی زنان ابیانه از گذشتههای دور در میان مردم رواج داشته و دارای سابقهای کهن، حتی از دوره صفویه است.
وی ابراز کرد: این لباس فقط پوششی برای حضور در جشنها یا استقبال از گردشگران نیست؛ بخشی از هویت زنان ابیانه است که نسل به نسل منتقل شده است. حتی دخترکان کوچک روستا نیز این لباس را میپوشند تا آنچه از مادران و مادربزرگهایشان به آنها رسیده، در نسل جدید هم ادامه پیدا کند.
این بانوی ابیانهای تصریح کرد: درباره رنگهای شاد لباسها؛ این رنگها با فضای خود ابیانه بیگانه نیستند؛ روستایی که در فصلهای مختلف پر از گل و رنگ و طبیعت است، رنگهای شاد لباس زنان با حالوهوای باصفای روستا تناسب دارد و شاید همین هماهنگی میان طبیعت و پوشش، یکی از تصاویری باشد که ابیانه را برای گردشگران متفاوت کرده است.
یکی دیگر از ساکنان روستا در گفتگو با خبرنگار مهر از مهاجرت بخش قابل توجهی از مردم ابیانه به شهرهای بزرگ میگوید و اظهار کرد: مهاجرت ابیانهای ها برای کار، تحصیل و زندگی اتفاق افتاده است. بسیاری از ابیانهایها امروز دیگر ساکن دائمی روستا نیستند، اما ارتباطشان با زادگاهشان همچنان ادامه دارد. آنها در مناسبتها و تعطیلات به ابیانه بازمیگردند، با اقوام و آشنایان دیدار میکنند و بخشی از رسوم و سبک زندگی گذشته را تجربه میکنند.
وی خاطرنشان کرد: نکته قابل توجه این است که مهاجرت به شهرهای بزرگ، الزاماً به معنای فراموش کردن هویت ابیانهای نیست. بسیاری از کسانی که سالها در شهر زندگی کردهاند، وقتی به روستا بازمیگردند، همچنان لباس بومی میپوشند و خود را بخشی از جامعه ابیانه میدانند.
این بانوی ابیانهای افزود: این تعلق شاید یکی از دلایلی باشد که باعث شده بخشی از سنتهای روستا، با وجود تغییر سبک زندگی، همچنان زنده بماند.
غذا و رسم ابیانه تا تاریخ چندصدساله
یکی دیگر از اهالی ابیانه در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به غذاهای سنتی و رسومی که در خانوادهها نسل به نسل منتقل شده است، اظهار کرد: این غذاها برای گردشگر بخشی از تجربه سفر است، اما برای اهالی یادآور خانه، خانواده و دورهمیهای گذشته است.
وی گفت: بازیهای بومی و محلی و برگزاری مراسم و جشنها نیز از دیگر بخشهایی است که هنوز در حافظه جمعی مردم جای دارد.
این هموطن اهل ابیانه به بناهای تاریخی روستا اشاره میکند و افزود: از آتشکدههای قدیمی گرفته تا مسجد جامع که هر کدام بخشی از تاریخ و هویت این منطقه را در خود جای دادهاند، جزئی از میراث فرهنگی این روستای تاریخی است.
وی افزود: ابیانه فقط مجموعهای از خانههای قدیمی نیست؛ هر بنا، کوچه و رسم، بخشی از داستان مردمانی است که نسلهای متوالی در اینجا زندگی کردهاند.
میراث ابیانه فقط دیوار و بنا نیست
اباذر محمدی کارشناس میراث فرهنگی نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اینکه برای شناخت ابیانه نباید تاریخ این روستا را فقط در معماری و آثار تاریخی آن خلاصه کرد، اظهار کرد: زندگی اجتماعی، فرهنگی و آموزشی مردم بخش مهمی از هویت ابیانه را تشکیل میدهد و همین موضوع است که این روستا را از یک مجموعه صرفاً تاریخی به یک میراث زنده تبدیل میکند.
وی با اشاره به مدرسه دانشوری ابراز کرد: این مدرسه در سال ۱۳۲۶ تأسیس شد و در دوره فعالیت خود نقش مهمی در تحصیل و آموزش مردم ابیانه و مناطق اطراف داشت.
این کارشناس میراث فرهنگی گفت: مدرسه دانشوری تنها یک بنای آموزشی نیست، بلکه بخشی از تاریخ اجتماعی روستاست؛ نشانهای از اینکه آموزش و تحصیل در زندگی مردم ابیانه جایگاه ویژهای داشته است.
وی بافت تاریخی، بناهای مذهبی و آثار برجایمانده از دورههای مختلف را در کنار میراث ناملموس روستا دارای اهمیت دانست و خاطرنشان کرد: میراث ابیانه در پوشش، غذا، آیینها، بازیها، خاطرات و شیوه زندگی مردم دیده میشود.
گردشگری روستایی، اولویت شهرستان نطنز
محمد کیهانی فرماندار نطنز نیز در گفتگو با خبرنگار مهر توسعه گردشگری روستایی را از اولویتهای مهم شهرستان دانست و اظهار کرد: برگزاری جشنوارههایی مانند «حرکت و برکت» در ابیانه، علاوه بر ایجاد نشاط اجتماعی و معرفی بازیهای بومی و محلی، فرصتی برای معرفی ظرفیتهای روستاهای شهرستان به گردشگران است.
وی با اشاره به تنوع اقلیمی نطنز ابراز کرد: این شهرستان به نوعی یک ایران کوچک است؛ چراکه در فاصلهای کوتاه میتوان از کوهستان کرکس به مناطق کویری رسید.
کیهانی همچنین به وجود بیش از یک هزار و ۸۰۰ اثر تاریخی ثبتشده در شهرستان اشاره میکند و میگوید این ظرفیت در کنار جاذبههای طبیعی و روستایی، امکان جذب گردشگر در فصلهای مختلف را فراهم کرده است.
فرماندار نطنز همچنین از توجه به حوزه میراث فرهنگی در اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای و پیگیری اقدامات جدید با همراهی نماینده مردم و رایزنی با وزیر مربوطه خبر داد و افزود: با وجود شرایطی که بر صنعت گردشگری تأثیر گذاشته است، حضور گردشگران در نطنز نشاندهنده ظرفیت بالای منطقه است و تلاش میشود با استفاده از دیدگاه صاحبنظران، مشکلات موجود در این حوزه برطرف و اهداف توسعه گردشگری روستایی دنبال شود.
مقصدی که باید «زندگی» آن را دید
ابیانه را نمیتوان فقط با یک عکس از خانههای سرخرنگش معرفی کرد. اگرچه معماری، مسجد جامع، آتشکدهها و بافت تاریخی، بخش مهمی از جذابیت این روستا را تشکیل میدهند، اما آنچه ابیانه را به یک مقصد متفاوت تبدیل میکند، حضور مردمی است که هنوز بخشی از گذشته را در زندگی امروز خود حفظ کردهاند.
ابیانه در واقع جایی است که میراث فرهنگی در آن فقط در موزه و بنا محصور نشده؛بلکه در لباس مردم، غذای آنها، خاطراتشان، آیینها و حتی دلبستگی مهاجران به زادگاهشان ادامه پیدا کرده است.