پیام سپاهان - اکو ایران /متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
اکنون این پرسش در میان است که ایالات متحده واقعاً تا چه مدت میتواند محاصره دریایی را ادامه دهد و آیا ایران تماشاگر این وضعیت خواهد بود؟
ایالات متحده تهدید کرده که محاصره دریایی «نامحدود» بنادر ایران را حفظ کرده و اقدامات جدیدی را برای فشار اقتصادی علیه ایران اعمال خواهد کرد. این در حالی است که مذاکرات آتشبس بین دو کشور همچنان در بنبست قرار دارد. با این حال، قانونگذاران آمریکایی در پی انتشار گزارشهایی از شرایط دشوار در ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن، نسبت به شرایط موجود هشدار دادهاند.
به نوشته الجزیره، علاوه بر این، علیرغم ادعاهای رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، مبنی بر اینکه ایالات متحده «کنترل کامل» تنگه هرمز را در دست دارد، تنها تعداد انگشت شماری از کشتیها در این هفته توانستهاند از آن عبور کنند. اداره تنگه خلیج فارس روز چهارشنبه در شبکه ایکس نوشت: «ادعاها و پستهای مکرر مقامات آمریکایی مبنی بر اینکه تنگه هرمز دیگر مسدود نیست، واقعیت را تغییر نمیدهد... تنگه هرمز همچنان مسدود است و تا زمانی که شرایط ایران پذیرفته نشود، بازگشایی نخواهد شد». اکنون این پرسش در میان است که ایالات متحده واقعاً تا چه مدت میتواند محاصره دریایی را ادامه دهد و آیا ایران تماشاگر این وضعیت خواهد بود؟
حضور نامحدود؟
روز پنجشنبه، پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحده، به خبرنگاران گفت که ارتش ایالات متحده میتواند حضور دریایی خود را در منطقه «به طور نامحدود» برای اجرای محاصره بنادر ایران حفظ کند. هگست در سفری به پاناما به خبرنگاران گفت: «به طور نامحدود، نیروی دریایی ایالات متحده میتواند چنین محاصرهای را حفظ کند زیرا ما کشتیها را به صورت چرخشی وارد و خارج خواهیم کرد و به این کار ادامه خواهیم داد».
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، هم گفته که آمریکا اقدامات اقتصادی جدیدی را برای فشار بر ایران اعمال خواهد کرد. بسنت در مصاحبهای با نیوزمکس گفت: «منتظر اعلامیههای بیشتر در هفته آینده باشید زیرا ما قصد داریم اقداماتی را اعمال کنیم که در تاریخ انزوای اقتصادی یک کشور هرگز دیده نشده است». او افزود: «ترکیبی از انزوای اقتصادی که جهان قبلاً هرگز ندیده است و ادامه محاصره در تنگه هرمز، مانع از ورود یا خروج هر چیزی به بنادر ایران خواهد شد.»
اعتراض نمایندگان: هگست را اخراج کنید!
با این حال، اکنون سوالاتی در مورد شرایط موجود در ناو هواپیمابر یو اس اس آبراهام لینکلن، ناو هواپیمابر ایالات متحده که رهبری عملیات دریایی و محاصره تنگه هرمز را انجام میدهد، مطرح شده است. گزارشهای دو نشریه آمریکایی نیوی تایمز و استارز اند استرایپس که امور نظامی را پوشش میدهند، به نقل از اعضای خانواده پرسنل نظامی حاضر در این کشتی، از کاهش سلامت روان و روحیه و مواردی از افکار خودکشی خبر داده است. نیوی تایمز با همسر یکی از ملوانان، به نام آنابل لوما، صحبت کرده که گفته همسرش در بحبوحه «فرسودگی شدید» اقدام به پریدن از عرشه کرده است.
این گزارشها سوالات فوری از سوی قانونگذاران آمریکایی را برانگیخته است. سناتور دموکرات ریچارد بلومنتال در نامهای به هگست نوشت که این ناو هواپیمابر که در نوامبر سال گذشته با بیش از ۵۰۰۰ ملوان و تفنگدار دریایی آمریکایی از سن دیگوی کالیفرنیا حرکت کرد، اکنون «به مدت تقریباً هفت ماه به طور مداوم در دریا بوده که رکوردی بیسابقه است». این مدت، از هرگونه استقرار قبلی یک ناو هواپیمابر آمریکایی بدون توقف در بندر، پیشی گرفته است.
بلومنتال در مورد گزارشهایی مبنی بر وخامت سلامت روان سرنشینان، و همچنین کمبود لوازم اولیه، آلودگی آب، افزایش حوادث ایمنی و حتی اختلال در خدمات پستی که از طریق آن افراد حاضر در ناو بستههای مراقبتی دریافت میکنند، هشدار داد. بلومنتال نوشت: «این گزارشها توجه فوری را میطلبند، اما همچنین یک سوال گستردهتر را مطرح میکنند: آیا نیروی دریایی میتواند سرعت عملیاتی مورد نیاز خود را حفظ کند، به ویژه که این دولت بارها نیروهای آمریکایی را به درگیریهای خودخواسته اعزام کرده و به طور فزایندهای برای ادامه این عملیاتها به ناوهای هواپیمابر متکی است».
سناتورهای آمریکایی خواستار پاسخگویی هگست هستند. چاک شومر، رهبر اقلیت سنای ایالات متحده، خواستار برکناری هگست از سمت خود به دلیل نحوه مدیریت ناو هواپیمابر شد. شومِر در پستی در ایکس نوشت: «وقتی پیت هگست نامزد شد، همه میدانستند که او کاملاً بیکفایت است. اکنون ملوانان شجاع ما بهای آن را به طرز وحشتناک و غیرقابل تصوری میپردازند». او افزود: «پیت هگست باید فوراً اخراج شود.»
قانونگذاران کالیفرنیا به رهبری نماینده مایک لوین نیز خواستار پاسخگویی هگست و هونگ کائو، وزیر موقت نیروی دریایی، در مورد وضعیت ناو هواپیمابر شدند. او در پستی در شبکه ایکس نامهای را که توسط چهار قانونگذار آمریکایی امضا شده بود، به اشتراک گذاشت و اظهار داشت که «برنامههای در دست اقدام برای جایگزینی ناو هواپیمابر یواساس لینکلن کافی نیست. با این حال، هگست گزارشهای مربوط به وخامت اوضاع در ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن را رد کرد و این گزارشها را «کاملاً تحریفشده» خواند.
مرکز لجستیکیای که خاکستر شد
در این رابطه، نیویورک تایمز در گزارشی نوشت، مشکلات لجستکی ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن اندکی پس از روز اول جنگ آغاز شد، زیرا موشکها و پهپادهای تهاجمی ایران به یک پایگاه نیروی دریایی در بحرین برخورد کردند. و بخش زیادی از این پایگاه را ویران کرد. و همزمان با دود شدن این پایگاه، یک مرکز لجستیکی بزرگ که نیروی دریایی دههها به آن متکی بود نیز به خاکستر تبدیل شد.
در اثر این حادثه نیروی دریایی آمریکا به یک طرح جایگزین نیاز داشت تا به طور شبانهروزی به ملوانانی که برای انجام ماموریتهای تهاجمی هواپیماهای جنگی و بعداً برای حفظ محاصره بنادر ایران کار میکردند، غذا برساند. با وجود تهدید حملات ایران به سایر بنادر منطقه، پنتاگون پایگاه تحت فرماندهی بریتانیا در جزیره دیهگو گارسیا را به عنوان مرکز تدارکات جایگزین انتخاب کرد، که در جنوب مالدیو و تقریباً ۲۲۰۰ مایل از جایی که دو گروه تهاجمی ناو هواپیمابر در خلیج عمان فعالیت داشتهاند، قرار دارد. از دست دادن مرکز فرماندهی در بحرین به مجموعهای از مشکلات گزارششده در ناوهای هواپیمابر پشتیبانیکننده از عملیات علیه ایران دامن زد. بحرین یکی از دو بندری است که ناوهای هواپیمابر ایالات متحده در منطقه معمولاً در آن پهلو میگیرند تا خدمه آنها بتوانند مدتی استراحت کنند. دیگری، بندر فجیره امارات در خلیج عمان، نیز کاملاً در برد موشکهای ایران قرار دارد.
در آغاز جنگ، کییر استارمر، نخست وزیر وقت بریتانیا، دسترسی پنتاگون به دیهگو گارسیا را برای استفاده در عملیات علیه ایران رد کرد. این تصمیم خشم ترامپ را برانگیخت و استارمر در نهایت در اول مارس کوتاه آمد و به ارتش ایالات متحده دسترسی به این جزیره را برای آنچه که او «هدف دفاعی خاص و محدود» توصیف کرد، اعطا کرد.
دولت ترامپ برای کمپین خود علیه ونزوئلا به ناو هواپیمابر دیگری به نام یو.اس.اس. جرالد آر. فورد در کارائیب تکیه کرد و بعداً برای انجام حملات هوایی علیه ایران، استقرار خود را به خاورمیانه گسترش داد. تاکنون این جنگ شاهد به کارگیری بخش قابل توجهی از ناوگان ناوهای هواپیمابر نیروی دریایی بوده که با بازنشستگی مورد انتظار یو.اس.اس. نیمیتز در سال آینده، به 10 فروند کاهش خواهد یافت.
در حالی که شش ماه مدت معمول استقرار نیروی دریایی در دریا در زمان صلح است، برخی از ناوها پس از حملات 11 سپتامبر، مدت زمان بسیار طولانیتری را انجام دادهاند. با این حال، استقرار 326 روزه فورد، رکورد طولانیترین مدت استقرار یک ناو هواپیمابر از زمان جنگ ویتنام را شکست. اما در آن جنگ، ناوهای هواپیمابر که به ایستگاه یانکی، بخشی از اقیانوس آرام در سواحل ویتنام، اعزام شده بودند، اغلب به پایگاه نیروی دریایی در خلیج سوبیک، فیلیپین - که فاصله کوتاهی تا محل توقف دو روزه داشت - میرفتند، جایی که ملوانان میتوانستند از انجام عملیات پرواز بدون توقف استراحت کنند و کشتی میتوانست مهمات، غذا، سوخت و سایر ملزومات لازم را بارگیری کند.
آیا نیروی دریایی ایالات متحده میتواند مدت زیادی دوام بیاورد؟
دولت ترامپ ادعا میکند که برای کاهش فشار بر نیروهای دریایی خود در خلیج فارس، کشتیها را به صورت چرخشی وارد و خارج خواهد کرد، و گزارشهایی روز جمعه حاکی از آن است که ناو هواپیمابر یواساس جورچ واشنگتن که در حال حاضر در اقیانوس آرام است، و از طریق تنگه مالاکا در آبهای اندونزی به سمت خاوریمیانه حرکت کرده است. یک ناو هواپیمابر دیگر، یو.اس.اس. جورج اچ. دبلیو. بوش، از زمان اعزام از نورفولک در ۳۱ مارس، ماههاست که در خاورمیانه فعالیت میکند. اما کارشناسان میگویند کشتیهای مستقر در خلیج فارس مدت زیادی است که بدون وقفه در آنجا حضور دارند.
به گفته هارلان اولمن، افسر ارشد بازنشسته نیروی دریایی و رئیس شرکت مشاوره استراتژیک کیلون، ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن با توجه به پیچیدگی و پیشرفته بودنش، به تعمیر و نگهداری منظم در بندر نیاز دارد. اولمن به الجزیره گفت که کشتیها برای عملیاتی نگه داشتن فناوری پیشرفته در طولانی مدت، به مراقبت در ساحل نیاز دارند.
اولمن گفت: «کشتیها به تعمیر و نگهداری نیاز دارند، به ویژه کشتیهایی که با سیستمهای تسلیحاتی بسیار پیشرفته مانند ناوهای هستهای با سیستمهای بسیار پیشرفته بسیار پیچیده هستند و کارهایی وجود دارد که نمیتوانید در زمینه تعمیر و نگهداری در حال انجام انجام دهید و فقط میتوان در بندر انجام داد». او خاطرنشان کرد که استقرارهای طولانی مدت، مانند نه ماه برای ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن، «با طولانیتر شدن حضور آن در دریا، آمادگی و توانایی آن کشتی را کاهش میدهد و توانایی تعمیر و تمدید نگهداری را ندارد».
مقاومت در برابر محاصره بنادر
ایالات متحده بر این پندار است که با حفظ محاصره دریایی، اقتصاد ایران را فلج کند. ترامپ به تازگی اعلام کرده که ترجیح میدهد به جای بازگشت به حمله نظامی، به فشار بر اقتصاد تهران تکیه کند. این در حالی است که گزارشهایی مبنی بر کاهش ذخایر مهمات دفاعی ایالات متحده منتشر شده است -موضوعی که رئیسجمهور ایالات متحده آن را رد کرده است.
محاصره ایالات متحده، مهمترین منبع درآمد تهران، یعنی صادرات نفت خام، را تحت فشار قرار داده است. طبق گزارشها، ایران از زمان آغاز محاصره که آن را «عمل دزدی دریایی» مینامید، در ۱۳ آوریل، حداقل ۶ میلیارد دلار درآمد نفتی از دست داده است. با این حال، کارشناسان معتقدند که دلایل متعددی وجود دارد که ایران در موقعیت قویتری نسبت به ادعاهای ایالات متحده قرار دارد.
به گفته علی واعظ، معاون مدیر برنامههای خاورمیانه و شمال آفریقا در گروه بینالمللی بحران: «ایران میتواند با هدف قرار دادن داراییهای دریایی ایالات متحده یا با همکاری حوثیها برای تنگتر کردن حلقه محاصره صادرات انرژی منطقهای، خطر را افزایش دهد. محاسبه تهران این است که در هر بازی با واشنگتن، ایالات متحده ابتدا تغییر موضع داده است - و دلیل کمی وجود دارد که این بار ماجرا را متفاوت ببیند».
ناظران خاطرنشان میکنند که از زمان آغاز جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، ترامپ در چندین مورد تهدید به اقدام نظامی علیه تهران کرده و سپس در آخرین لحظه عقبنشینی کرده است. علاوه بر این، کارشناسان میگویند کنترل ایران بر تنگه هرمز یک اهرم فشار اصلی است. ایران بارها اعلام کرده که تا زمانی که محاصره دریایی ایالات متحده برداشته نشود، تحریمها لغو نشود و داراییهایش آزاد نشوند، این آبراه حیاتی را بازگشایی نخواهد کرد. روز پنجشنبه، دریادار علی عظمایی، فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، گفت: «ما کنترل کامل و قاطعی بر همه تحرکات داریم. هیچ حرکتی در این تنگه از دید رزمندگان نیروی دریایی سپاه پنهان نمیماند».
به گفته یک کارشناس مسائل ایران، اکنون به جای جنگ نظامی، ایران خود را در حال جنگ اقتصادی با ایالات متحده میبیند. در این شرایط، تصور تهران این است که اگر قرار است ایالات متحده را شکست دهد، باید جنگ نامتقارن باشد و در این جنگ اقتصادی، تنگه هرمز بیشترین اهمیت را دارد و با این رویکرد امیدوار است که ایالات متحده به سادگی «شکست را بپذیرد و منطقه را ترک کند».
به گفته مهران کامروا، استاد علوم سیاسی در دانشگاه جورج تاون قطر: «ایرانیها در تلاشند تا فشار اقتصادی بر همسایگان منطقهای، به ویژه کشورهایی مانند قطر، امارات متحده عربی، عربستان سعودی و کویت، وارد کنند تا آنها نیز به نوبه خود بر ایالات متحده برای مذاکره با ایران فشار بیاورند». کامروا افزود که نسبت به مؤثر بودن فشار اقتصادی ایالات متحده بر ایران تردید دارد، به ویژه اینکه تهران تحت فشار سیاسی مشابه دولت ترامپ نیست و «بنابراین مطمئن نیستم که این تاکتیک در حال حاضر مؤثر باشد».