صیانت ۲؛ طرح چراغ خاموش محدودسازی اینترنت و رسانه‌ها و تقویت صدا و سیما

پیام سپاهان - تابناک /متن پیش رو در تابناک منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
طرح «صیانت ۲» با اعطای اختیارات گسترده و شبه‌قضایی به صدا و سیما، محدودسازی اینترنت و تبلیغات، اعمال جریمه‌های سنگین و تعریف مبهم «صوت و تصویر فراگیر»، نه‌تنها توسعه اقتصاد دیجیتال و کسب‌وکارهای آنلاین را تهدید می‌کند، بلکه زمینه تمرکز قدرت و محدودسازی رسانه‌های مستقل را فراهم می‌سازد.
طرح صیانت ۲ دیگر صرفاً یک قانون تنظیم‌گری در حوزه فضای مجازی نیست؛ این طرح عملاً در تقابل مستقیم با سیاست‌های اعلامی دولت درباره توسعه اینترنت، اقتصاد دیجیتال و حمایت از استارتاپ‌ها قرار دارد. هر اقدامی برای توسعه پهنای باند، تعامل با پلتفرم‌های بین‌المللی یا تسهیل فعالیت کسب‌وکارهای آنلاین، با این قانون محدود می‌شود و اعتماد سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی به فضای دیجیتال را تضعیف می‌کند.
یکی از نقاط قابل توجه این طرح، اختیارات شبه‌قضایی صدا و سیما است؛ نهادی که خود تولیدکننده محتواست و سابقه خطا و سوتی‌های رسانه‌ای دارد، اکنون در جایگاه تشخیص تخلف و صدور حکم قرار می‌گیرد. نمونه اخیر برنامه شبکه افق، که در جریان اعتراضات، سوتی درباره یک سوال چهار گزینه‌ای رخ داد، نشان داد صدا و سیما می‌تواند حتی در اشتباه هم بازدارنده برخورد نشود؛ اما با این طرح، کمیسیون فرهنگی عملاً آن را قدرتمندتر می‌کند.
از منظر حقوقی و قانون اساسی نیز، این طرح با انتقادات جدی مواجه است. حقوقدانان تأکید می‌کنند محدودسازی آزادی بیان، حذف نقش قوه قضاییه در رسیدگی به تخلفات و غیرقابل اعتراض بودن تصمیم‌ها، می‌تواند به ابزاری برای سرکوب و تمرکز قدرت بدل شود.
در کنار این موارد، طرح صیانت ۲ به وضوح توزیع رانت رسانه‌ای را هدف گرفته است: رسانه‌های همسو با جریان طراحان مورد حمایت قرار می‌گیرند و رسانه‌های مستقل از گردونه حذف می‌شوند. کاهش پهنای باند، محدودیت تبلیغات و اعمال جریمه‌های مالی سنگین، در عمل به بستن رسانه‌ها بدون اعلام رسمی منجر می‌شود.
تعریف مبهم «طرح صوت و تصویر فراگیر»، که دامنه آن شامل همه فعالیت‌های رسانه‌ای صوتی و تصویری است، ابزاری برای تفسیر سلیقه‌ای و اعمال محدودیت گسترده ایجاد می‌کند. این ابهام، دست نهاد ناظر را برای اعمال سلیقه باز می‌گذارد و شفافیت و عدالت را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
از نظر پیوند سیاسی و تاریخی، امضاکنندگان این طرح همان افرادی هستند که پیش‌تر طرح عفاف و حجاب را امضا کرده‌اند و ارتباط نزدیک با جبهه پایداری دارند. این نشان می‌دهد که صیانت ۲ نه یک ابتکار تازه، بلکه ادامه همان پروژه قدیمی است، بازتولید همان رویکرد محدودکننده در قالب جدید.
نکته پایانی این است که این طرح خارج از صحن مجلس و حتی کمیسیون‌های رسمی جلو می‌رود؛ طراحان آن تلاش دارند چراغ خاموش و موتور روشن، طرح را پیش ببرند و از حساسیت اجتماعی و نظارت مستقیم مجلس عبور کنند.
در مجموع، صیانت ۲ مجموعه‌ای از محدودیت‌ها، تمرکز قدرت و ابزارهای سرکوب رسانه‌ای است که هم اقتصاد دیجیتال، هم آزادی بیان و هم اعتماد عمومی را هدف قرار می‌دهد. اگر دولت و جامعه بخواهند به توسعه واقعی اینترنت و اقتصاد دیجیتال برسند، این طرح نه تنها کمکی نمی‌کند، بلکه سد اصلی خواهد بود.
بازار